جمعه 28 مهر 1396

Friday 20 October 2017

شما اینجا هستید:خانه/آسیا/عراق پس از آزادی موصل: از چالشهای اقتصادی تا اختلافات سیاسی

عراق پس از آزادی موصل: از چالشهای اقتصادی تا اختلافات سیاسی

  • تسلط داعش بر موصل در سال 2014 یکی از تلخ ترین و پرهزینه‌ترین تحولات برای عراق در دوره پس از صدام بود. کما اینکه آزادی موصل از داعش نیز به عنوان پیروزی بزرگی برای عراقیها و نوید دهنده ورود آنها به مرحله جدید پس از داعش است. پیروزی بر داعش در موصل باعث احیای روحیه و امید ملی عراقیها و تقویت توان آنان برای مقابله با تهدیدات و چالشهای پیش رو شده است. به عبارت دیگر عراقیها موفق شدند با آزادسازی موصل و شکست داعش این کشور را از خطر تهدیدی وجودی رها سازند...

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  شنبه, 07 مرداد 1396    12:34    سرویس آسیا

اختصاصی اینترنشنال-سرویس آسیا/ تسلط داعش بر موصل در سال 2014 یکی از تلخ ترین و پرهزینه‌ترین تحولات برای عراق در دوره پس از صدام بود. کما اینکه آزادی موصل از داعش نیز به عنوان پیروزی بزرگی برای عراقیها و نوید دهنده ورود آنها به مرحله جدید پس از داعش است. پیروزی بر داعش در موصل باعث احیای روحیه و امید ملی عراقیها و تقویت توان آنان برای مقابله با تهدیدات و چالشهای پیش رو شده است. به عبارت دیگر عراقیها موفق شدند با آزادسازی موصل و شکست داعش این کشور را از خطر تهدیدی وجودی رها سازند و گامهای مطمئن تری را برای حرکت به سمت امنیت و ثبات بیشتر بردارند. هر چند آزادی موصل اهمیت بسیاری برای عراق دارد، اما این تحول به مفهوم پایان چالشها و مشکلات عراق نخواهد بود و حتی ممکن است در برخی ابعاد و عرصه ها مرحله جدید پس از داعش با افزایش چالشها همراه باشد. این مشکلات به خصوص در عرصه های سیاسی و اقتصادی محسوس و مهم خواهد بود.

حمله داعش و تسلط آن بر بخشهای بزرگی از عراق به رغم تمام تهدیدات و هزینه های آن باعث مسکوت ماندن برخی چالشها و اختلافات عراق در عرصه سیاسی شد. در واقع ظهور تهدید حیاتی داعش باعث شد تا اغلب گروههای عراقی بر رفع این تهدید متمرکز شوند و اختلافات سیاسی را تا حد زیادی مسکوت بگذارند. اما اکنون با تضعیف تهدید داعش بار دیگر اختلافات و چالشهای سیاسی درون عراق در حال افزایش است و رقابتها و منازعات سیاسی گروههای عراق در طول ماههای آینده شدت خواهد گرفت. به خصوص اینکه قرار است در مارس 2018 انتخابات پارلمانی در عراق برگزار شود و در این مرحله رقابتها برای کسب تعداد بیشتری از کرسیهای پارلمانی و پستهای دولتی باعث افزایش اختلافات بین گروههای سیاسی می¬شود. در نخستین تحولات در فضای سیاسی پس از آزادسازی موصل عمار حکیم با خروج از مجلس اعلای اسلامی عراق و تاسیس حزب جدیدی به نام حزب حکمت ملی باعث بروز گسست جدید در میان جریانهای سیاسی شیعه شد. ضمن اینکه خبرهایی وجود دارد که نشانگر تمایل حیدر العبادی نخست وزیر عراق برای خروج از حزب الدعوه و ایجاد حزبی جدید است. با این حال در میان شیعیان مشکل اصلی زمانی بروز خواهد کرد که جریانهای شیعی بخواهند به ایجاد ائتلافی انتخاباتی پرداخته و به توافقی برای تقسیم قدرت در دولت آینده مبادرت کنند. ضمن اینکه در میان جریانهای سیاسی اهل سنت نیز رقابتها و اختلافات درونی همچنان موضوعی کلیدی است و چشم اندازی برای همگرایی سیاسی بیشتر بین آنها در مرحله پس از داعش وجود ندارد. کردها نیز به رغم اختلافات درونی با مطرح ساختن موضوع همه پرسی برای استقلال در مرحله پس از داعش به گسترش تنشها و چالشهای سیاسی در عراق کمک کرده اند. همچنان مشخص نیست که میزان همکاریهای بین جریانهای مختلف عراقی اعم از شیعی، سنی و کرد در عراق پس از داعش به چه میزان خواهد بود و با تضعیف داعش چشم انداز همکاریهای بین گروههای عراقی کم رنگ شده است.

در عرصه اقتصادی حمله داعش و گسترش هزینه های نظامی و مشکلاتی مانند آوارگان که با کاهش بهای نفت همزمان شد باعث شد تا عراق به بحران اقتصادی جدیدی وارد شود. در این دوره هر چند اعتراضاتی مردمی نیز در خصوص مشکلات معیشتی و اقتصادی و کمبود خدمات اساسی مانند برق و همچنین مشکل فساد شکل گرفت، اما با توجه به اهمیت تهدید داعش مسائل نظامی و امنیتی در اولویت قرار داشت. در دوره پس از داعش انتظارات اقتصادی از دولت عراق فزونی خواهد گرفت و شهروندان عراقی خواستار بهبود شرایط معیشتی و اقتصادی در مرحله پس از داعش هستند. اما این انتظارات فزاینده در حالی مطرح می شود که دولت عراق از منابع و کارآمدی لازم برای پاسخگویی به انتظارات برخوردار نیست. اما مساله و چالش اقتصادی اصلی برای دولت عراق این مسائل نیست بلکه بازسازی عراق پس از داعش و بازگرداندن عراق به وضعیت قبل از داعش مشکل اصلی است. داعش هزینه ها و تخریبهای بسیاری را برای مناطق مختلف تحت اشغال خود ایجاد کرده است. به عنوان نمونه موصل به عنوان دومین شهر بزرگ عراق پس از بغداد با سطح تخریب و ویرانی بالایی روبرو شده است و به اعتقاد مقامات عراقی بازسازی استان نینوا نیازمند بیش از 30 میلیارد دلار است و در شهر موصل لازم است تا یک میلیون مسکن ایجاد شود. این در حالی است که داعش بسیاری از زیرساخت ها در موصل و شهرهای دیگر تحت سیطره خود مانند الرمادی مرکز استان الانبار را به شدت ویران ساخته است. ضمن اینکه در نبردهای بین نیروهای عراقی و داعش خسارتهای فراوانی به شهرهای عراق وارد شده است. همچنین دولت عراق با فوریتهایی مانند سامان دادن اوضاع آوارگان و مهاجران داخلی نیز روبروست.

اما با وجود در اولویت قرار گرفتن چالشهای سیاسی و اقتصادی در دوره پس از داعش، کسی نمی تواند از پایان معضلات امنیتی در عراق در مرحله جدید سخن بگوید. چرا که افراط گرایی و مشکلات امنیتی در عراق در اشکال جدیدی بازتولید خواهند شد و دولت عراق همچنان با سطحی از ناامنی و بی ثباتی مواجه خواهد شد. بر این اساس در مجموع به رغم اهمیت دستاورد آزادسازی موصل از سیطره داعش نمی توان چالشهای پیش روی این کشور در مرحله جدید را دست کم گرفت و تحلیل و چاره اندیشی این معضلات الزامی اساسی برای عراقیها در مرحله جدید خواهد بود.

telegram channel

درباره نویسنده

علی اکبر اسدی

علی اکبر اسدی

  • هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
  • پژوهش‌گر غرب آسیا
  • تماس: asadi@theinternational.ir

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته