پنجشنبه 23 آذر 1396

Thursday 14 December 2017

شما اینجا هستید:خانه/آسیا/بحران قطر؛ آغازی بر همکاری ایران و ترکیه؟

بحران قطر؛ آغازی بر همکاری ایران و ترکیه؟

  • سفر ظریف به آنکارا بعد از تنش بوجود آمده میان قطر و دولت های عربی و تلاش های دیپلماتیک ایران و ترکیه برای جلوگیری از تشدید این بحران می تواند زمینه های شروع و استمرار همکاری های سیاسی و امنیتی دو کشور در کانون های بحران خاورمیانه عربی را فراهم سازد.

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  پنج شنبه, 18 خرداد 1396    00:36    سرویس آسیا

مروری بر وضعیت روابط ایران و ترکیه در سفر ظریف به آنکارا

 

اختصاصی اینترنشنال-سرویس آسیا/ محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، ظهر چهارشنبه(17 خرداد) در یک سفر از پیش تعیین نشده برای دیدار و گفتگو با مقامات ترکیه بویژه رئیس جمهور رجب طیب اردوغان و مولود چاووش اوغلو، وزیرخارجه ترکیه، پیرامون مسائل مشترک منطقه ای وارد آنکارا شد. ظریف در مورد دلایل سفر خود به ترکیه اظهار داشته است که این سفر در چارچوب رایزنی‌های مستمر با مقامات ترکیه است و با آقایان رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری و مولود چاووش اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه پیرامون مسائل دو جانبه تحولات منطقه‌ای و بحث سوریه و سایر مسائل جاری منطقه‌ای تبادل نظر خواهیم کرد. روزنامه دیلی صباح نیز به نقل از دیپلمات های ترک دلایل سفر ظریف به ترکیه را خواست وزارت خارجه ایران برای گفتگو با مقامات ترکیه حول محور بحران سوریه با اولویت تاسیس یک منطقه امن در شمال این کشور و همچنین بحران اخیر در روابط قطر و دولت های عربی اعلام کرده اند.

سفر ظریف به آنکارا بعد از تنش بوجود آمده میان قطر و دولت های عربی و تلاش های دیپلماتیک ایران و ترکیه برای جلوگیری از تشدید این بحران می تواند زمینه های شروع و استمرار همکاری های سیاسی و امنیتی دو کشور در کانون های بحران خاورمیانه عربی را فراهم سازد. قطر به عنوان متحد ایدئولوژیک و شریک تجاری ترکیه جایگاه مهمی در سیاست های منطقه ای ترکیه بویژه بعد از تاسیس پایگاه نظامی این کشور (در دسامبر 2015) در خاک قطر و منطقه خلیج فارس پیدا کرده است. بدون تردید، آنکارا از هر ابتکاری برای حل و فصل بحران بوجود آمده در شبه جزیره عربستان استقبال خواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران نیز با اتخاذ رویکردی فعال به دنبال جلوگیری از تشدید تنش از طریق گفتگو و ابزارهای دیپلماتیک است. در چنین وضیعتی، دیپلماسی چندجانبه با ابتکارات دیپلماتیک طرفین خارج از دایره بحران بویژه ایران و ترکیه می تواند از گسترش بحرانی دیگر در خاورمیانه عربی جلوگیری کند.

ایران و ترکیه به عنوان دو قدرت منطقه ای غیرعربی هرچند دارای اختلاف نظرهای اساسی بویژه در سوریه و عراق هستند، اما عمل گرایی سیاست خارجی دو کشور به کرات نشان داده است که در وضعیت های بحرانی وارد تعامل و گفتگوی دوجانبه و چندجانبه می شوند که آخرین نمونه آن را در اجلاس آستانه به منظور برقراری آتش بس در سوریه شاهد بودیم.
به رغم واگرایی های امنیتی و سیاسی در بحران داخلی سوریه و شمال عراق، درحال حاضر چند محور مشترک در مسائل درحال تغییر منطقه ای وجود دارند که می تواند زمینه های همگرایی منطقه ای ایران و ترکیه را فراهم سازد.
- حل و فصل بحران قطر و جلوگیری از تشدید تنش در میان دولت های عربی جزء دستورکارهای مشترک سیاست منطقه ای ایران و ترکیه است. دو کشور به دنبال حل بحران از طریق کانال های دیپلماتیک هستند. میانجیگری ایران از طریق گفتگو با مصر و میانجیگری ترکیه از طریق گفتگو با عربستان سعودی می تواند راهگشا باشد.
- مسئله کردی منطقه هرچند به عاملی برای واگرایی منافع امنیتی دو کشور در سالهای اخیر بویژه بعداز تاسیس ضمنی منطقه روژوا در شمال سوریه و جاه طلبی های مسعود بارزانی در شمال عراق تبدیل شده بود، اما عملیات های تروریستی اخیر در مرزهای غربی ایران توسط عناصر پژاک و تهدیدهای امنیتی حاصل از فعالیت های تروریستی پ.ک.ک در مرزهای جنوب شرقی ترکیه، بار دیگر منافع امنیتی کردی دو کشور را در یک راستا قرار داده است. دو کشور در سالهای اخیر قربانی عملیات های تروریستی عناصر وابسته به پ.ک.ک بوده اند که ترکیه در حدود 223(نظامی-غیرنظامی) و ایران 13 نظامی خود را از دست داده اند. بدون تردید، تحرکات اخیر گریلاهای پژاک در مرزهای غربی ایران جزء محورهای گفتگوی ظریف با چاووشاوغلو خواهد بود.

- ایران و ترکیه همچنین مواضع مشترکی در رابطه با چگونگی تداوم عملیات آزادسازی رقه و نقش آمریکا و نیروهای کردی متحد آن(ی.پ.گ) دارند. باتوجه به انزوای راهبردی ترکیه در هفته های اخیر بویژه دست خالی برگشتن اردوغان از واشنگتن، عدم توجه امریکا به نگرانی های امنیتی ترکیه در تجهیز نیروهای کردی سوریه و همچنین خروج نیروهای نظامی آلمان از پایگاه اینجرلیک، بنظر می رسد که ترکیه به سمت برقراری مشارکت راهبردی با قدرت های منطقه ای در کانون های بحران خاورمیانه حرکت خواهد کرد. بسیاری از نگرانی های امنیتی ترکیه به نوعی نیازمند همکاری گسترده ی سیاسی و امنیتی با ایران است.

- تروریسم و تقابل با عدم قطعیت های ناشی از سیاست های پیش بینی ناپذیر دوات ترامپ در خاورمیانه نیز از دیگر نگرانی های مشترک امنیت منطقه ای ایران و ترکیه محسوب می شود. وقوع دو عملیات تروریستی در ساختمان مجلس و حرم مطهر امام خمینی (ره) بدون تردید عزم مقامات ایران برای همکاری های امنیتی با دولت های منطقه به منظور تقابل با عملیات های تروریستی داعش را دوچندان می کند.

در نهایت باید گفت که چالش ها و مسائل حاد امنیتی منطقه نیازمند راه حل های منطقه ای در چارچوب یک دیپلماسی چندجانبه و بازی برد-برد است که می تواند منافع ملی دولت های منطقه ای را تامین کند. در شرایط فعلی، بحران بوجود آمده در شبه جزیر عربستان و اراده مشترک ایران و ترکیه برای حل و فصل دیپلماتیک آن می تواند زمینه های همکاری سیاسی و امنیتی ایران و ترکیه را به بحران سوریه، تحولات داخلی عراق، تحرکات کردی در منطقه، و تقابل با تروریسم گسترش دهد. اینکه ظریف با چه دستورکاری به آنکارا سفر کرده است و چه پیشنهاداتی به طرف ترک برای گسترش همکاری های منطقه ای خواهد داشت، در همگرایی منافع منطقه ای ایران و ترکیه تعیین کننده خواهد بود. ترکیه بخاطر مسائل عدیده داخلی و انزوای راهبردی در منطقه، نیازمند همکاری و شراکت راهبردی با ایران در کانون های بحران خاورمیانه است.

telegram channel

درباره نویسنده

ولی گل محمدی

ولی گل محمدی

  • دکترای روابط بین الملل
  • پژوهشگر حوزه خاورمیانه و ترکیه

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته