چهارشنبه 7 خرداد 1399

Wednesday 27 May 2020

شما اینجا هستید:خانه/آسیا/سنگر آخر سوریه؟! چرا فتح ادلب تا این اندازه اهمیت دارد؟

سنگر آخر سوریه؟! چرا فتح ادلب تا این اندازه اهمیت دارد؟

  • ادلب آخرین منطقه در غرب فرات به حساب می آید که از آغاز بحران سوریه در سال 2011 تا کنون در کنترل مخالفان سوری باقی مانده است که در صورت پاکسازی این منطقه از مخالفان بشار اسد به خصوص گروه تروریستی هیئت تحریر الشام، کنترل غرب فرات تماماً در اختیار دولت مرکزی سوریه قرار خواهد گرفت.

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  جمعه, 16 اسفند 1398    14:45    سرویس نگاه از بیرون

محمد شریفی کرجان*

اخصاصی اینترنشنال/ از آغاز بحران داخلی در سوریه و تبدیل آن به یک معضل منطقه ای بین المللی از سال 2011 میلادی، همواره نقاط بحران گوناگونی در برهه های مختلف به وجود آمده است که چندین قدرت بین المللی و منطقه ای را درگیر خود کرده است. بحران غوطه شرقی، بحران حلب، بحران جرابلس، بحران عفرین، منبج، دیرالزور، شرق فرات و در این آخر نیز بحران ادلب.

ادلب آخرین منطقه در غرب فرات به حساب می آید که از آغاز بحران سوریه در سال 2011 تا کنون در کنترل مخالفان سوری باقی مانده است که در صورت پاکسازی این منطقه از مخالفان بشار اسد به خصوص گروه تروریستی هیئت تحریر الشام، کنترل غرب فرات تماماً در اختیار دولت مرکزی سوریه قرار خواهد گرفت. ادلبی که قدرت های بین المللی و منطقه ای از جمله روسیه و ترکیه را به صورت مستقیم درگیر خود کرده است و به یکی از مهمترین موضوعات اخیر در بحران سوریه تبدیل شده است چرا تا این اندازه مهم است؟

یکی از مهمترین مقوله هایی که ادلب را حائز اهمیت می کند موقعیت جغرافیایی و اهمیت استراتژیکی این منطقه است. تلاقی دو جاده استراتژیک و بین المللی M4 و M5 در استان ادلب، این استان را به یک محدوده استراتژیک در جنگ داخلی سوریه تبدیل کرده است. کنترل بر این دو جاده در جنگ داخلی سوریه به معنی برتری در نبرد داخلی به حساب می آید که در ابعاد نظامی حائز اهمیت های لجستیکی و استراتژیکی بسیار فراوانی است. در واقع کنترل این دو جاده در ابعاد نظامی از اهداف اصلی نیروهای دولت مرکزی سوریه و مخالفان سوری است. تمرکز درگیری ها در شهرک سراقب در استان ادلب به دلیل تلاقی این دو جاده در این شهرک نیز از همین موضوع نشأت می گیرد. جاده M5 از حلب آغاز شده و تا جنوب سوریه و دمشق پایتخت این کشور کشیده می شود. جاده M4 نیز حلب را به دریای مدیترانه متصل می کند که هر دو جاده برای هر کدام از طرف های حاضر در جنگ داخلی سوریه اهمیت حیاتی دارد.

نباید فراموش کرد که جاده M4 در عملیات اخیر نیروهای ارتش ترکیه در شرق فرات تحت عنوان "عملیات چشمه صلح" نیز نقش حیاتی برای طرف های درگیر بازی کرده بود و سرعت پیشروی ترکیه در جبهه شرق فرات پس از کنترل بخشی از این جاده و قطع حمایت های لجستیکی از نیروهای کُرد میسر شده بود. کنترل ادلب در سوریه به معنی کنترل خطوط مواصلاتی حلب دمشق و حلب دریای مدیترانه است که این موضوع ادلب را به یک منطقه سوق الجیشی در معادلات سوریه تبدیل کرده است.

مسئله بعدی که برای ترکیه بیشتر اهمیت پیدا می کند موضوع جمعیت ادلب است. این استان یکی از بزرگترین و پرجمعیت ترین استان های سوریه و هم مرز با ترکیه به حساب می آید که بیش از 4 میلیون جمعیت را در خود جای داده است. علاوه بر این ادلب در چند سال اخیر به یکی از مهمترین مراکزی تبدیل شده بود که ترکیه نیروهای مخالف سوری را از بخش های مختلف سوریه پس از توافقات و معامله هایی که با روسیه انجام می داد به این منطقه منتقل می کرد. خروج مخالفان سوری از حلب، غوطه شرقی، حما، لاذقیه و ... که بیشتر آنان را گروه های سلفی و تندرو تشکیل می دهد و استقرار آنان در ادلب یک وضعیت حساس را برای آنکارا به وجود آورده است که هر لحظه تحولات می تواند کنترل این گروه ها را حتی برای خود ترکیه سخت کند. تغییر موازنه ها در ادلب به معنی سرازیر شدن جمیعت قابل توجه به همراه همین نیروهای سلفی و تندرو به مرزهای ترکیه است که یک تهدید بالقوه برای آنکارا به حساب می آید. آنکارا برای سازماندهی و انسجام این گروه ها در ادلب به زمان نیاز دارد تا بتواند آنان را در راستای اهداف خود که بیشتر متوجه مدیترانه شرقی و لیبی است، به کار بگیرد. از دست دادن کنترل ادلب در شرایط فعلی به معنی از هم پاشیدن این جریان ها در سوریه است که پتانسیل آن را دارد که کنترل را از دست خود ترکیه نیز خارج کند. ترکیه با ادلب 130 کیلومتر مرز مشترک دارد و کنترل چنین مرز وسیعی برای آنکارا هزینه گزافی می تواند به بار بیاورد. کوچکترین تغییر در سیاست های ترکیه در قبال ادلب می تواند برای ترکیه بسیار خطرناک باشد و چاقوی تیزی که آنکارا در ادلب درست کرده است، دست خود آنکارا را ببرد.

علاوه بر تمامی این ها زمانی که به صف آرایی های موجود در ادلب نگاه عمیقی کنیم یک رویارویی شیعه سنی در این استان را مشاهده خواهیم کرد که در اینجا بیشتر از روسیه ترکیه، عرصه را صحنه کشمکش ایران ترکیه می کند. ادلب برای تداوم قدرت شیعه و تاثیر آن در منطقه یک اهمیت راهبردی دارد. در مقابل ترکیه در تلاش برای ایجاد یک حاکمیت سنی در ادلب است که هم در برابر قدرت گیری گروه های کرد در نوار شمالی سوریه ایستادگی کند و هم در برابر جریان های شیعه. ترکیه که بعد از بهار عربی پروژه خود را بر روی طرح "سوریه ای بدون بشار اسد" پایه ریزی کرده است در نظر دارد تا در همسایگی خود یک حاکمیت سنی ایجاد کند که هم از جریان های کرد به دور باشد و هم شیعه. پیشروی نیروهای دولت مرکزی سوریه با حمایت های حزب الله لبنان و جریان های شیعه از سمت جنوب ادلب به شمال و عبور از شهرک سراقب زنگ خطر را برای اردوغان به صدا درآورد. به همین دلیل ترکیه حتی رویارویی با روسیه را به جان خریده و برای عقب نشینی نیروهای ارتش سوری مستقیماً وارد جنگ شد و عملیات ضد ترور ارتش سوریه را به یک جنگ میان دو دولت تبدیل کرد. ترکیه تلاش می کند به هر قیمتی که شده از ساختار سنی که در ادلب به وجود آورده است محافظت کند و در این راه از درگیری مستقیم نظامی با نیروهای ارتش سوریه ابایی ندارد.

اهمیت دیگری که می توان به آن اشاره کرد موقعیت ادلب در ارتباط با دریای مدیترانه و استان لاذقیه است که این دو مورد روسیه را به شدت درگیر می کند. از دیرباز دریای مدیترانه برای روس ها اهمیت فراوانی داشته است. در واقع در هر منطقه ای که به دریای مدیترانه دسترسی داشته باشد روسیه در آنجا نقش فعالی بازی می کند. ادلب "در خروجی" دریای مدیترانه است که استان های لاذقیه، حلب و حما را در همسایگی خود دارد. لاذقیه به عنوان قلعه مستحکم بشار اسد که پایگاه حمیمیم روسیه را نیز در خود جای داده است در همسایگی ادلب این استان را برای روسیه بسیار حیاتی می کند.

*پژوهشگر ارشد مسائل ترکیه و غرب آسیا

telegram channel

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته