چهارشنبه 28 شهريور 1397

Wednesday 19 September 2018

شما اینجا هستید:خانه/آسیا/بحرانهای منطقه ای جنوب غرب آسیا؛ چه باید کرد

بحرانهای منطقه ای جنوب غرب آسیا؛ چه باید کرد

  • محمد جواد ظریف، در بخشی از سخنانش در شورای روابط خارجی آمریکا با اشاره به پیامدهای ویرانگر رقابت ایران و عربستان سعودی در خاورمیانه، از آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای آغاز گفت‌وگوها با عربستان خبر داد. اگرچه پیشنهاد وزیر خارجه ایران را می توان از دیدگاههای متفاوتی مورد تحلیل قرار داد لیکن پیچیدگیهای ژئوپلیتیکی در منطقه وجود دارد که به نظر می رسد این پیشنهاد با ساختار مورد نظر ایران نتواند راهگشای حل بحرانهای ژئوپلیتیک منطقه ای باشد

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  چهارشنبه, 12 ارديبهشت 1397    12:29    سرویس نگاه از بیرون

نویسنده: ابراهیم رومینا ، استادیار جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس
اختصاصی اینترنشنال_ سرویس گفتمان منافع ملی/ محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران در ابتدای اردیبهشت ماه 1397 در بخشی از سخنانش در شورای روابط خارجی آمریکا با اشاره به پیامدهای ویرانگر رقابت ایران و عربستان سعودی در خاورمیانه، از آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای آغاز گفت‌وگوها با عربستان سعودی خبر داد. اگرچه پیشنهاد وزیر خارجه ایران را می توان از دیدگاههای متفاوتی مورد تحلیل قرار داد لیکن پیچیدگیهای ژئوپلیتیکی در منطقه وجود دارد که به نظر می رسد این پیشنهاد با ساختار مورد نظر ایران نتواند راهگشای حل بحرانهای ژئوپلیتیک منطقه ای باشد. این نویسنده، خود نیز قبل از شکل¬گیری بحرانهای ژئوپلیتیک منطقه ای در چندسال اخیر، پیشنهاداتی را برای کاهش تنشهای منطقه ای بین ایران و عربستان ارائه کرده بود که آن پیشنهادات نیز در حال حاضر راهگشای حل بحرانهای بین دو کشور نیست و حل این مساله تابع متغییرهای متعددی است که در زیر برخی از آنها مورد کاوش قرار گرفته است:


1_چالشهای ژئوپلیتیک جنوب غرب آسیا از مرحله چالش عبور کرده و وارد مرحله بحران شده‌اند که وضعیتی خطرناک و پیش‌رونده دارند.

2- اگرچه دو بازیگر سیاسی مورد نظر وزیر امور خارجه ایران(عربستان و ایران)، مهمترین و متاثرترین سیستم‌های منطقه‌ای هستند و توان ایجاد چالش و تدوام آنرا دارند، لیکن این دو بازیگر توان حل بحرانهای منطقه‌ای را ندارند. تعامل این دو بازیگر، تنها بخشی از راه‌حلهای منطقه‌ای است.


3- تا قبل از دگرگونی‌های اساسی در عربستان، امکان کاهش تنش منطقه‌ای تابع کنشهای سیاسی و تا حدودی فردی برخی از افراد در ایران و عربستان بود، لیکن در این مرحله، چنین ظرفیتی وجود ندارد و یا محدود است.


4- حل بحرانهای ژئوپلیتیک جنوب غرب آسیا، در توان و قدرت کانونهای سیاسی منطقه(تهران و ریاض) نیست و حل آنها نیاز به تعامل تمام بازیگران نقش‌آفرین دارد. در این راستا حتی نمی‌توان از نقش آفرینی یک بازیگر نیز عبور کرد.


5- ساختار سیاسی، اقتصادی، دینی و اجتماعی عربستان در حال تجربه کردن شرایط جدیدی است و بخشی از راه¬حلهای بحران‌های منطقه‌ای تابع درک ساختار و شرایط جدید قدرت و دگرگونیهای شکل گرفته ناشی از آن است.


6- برای حل بحرانهای منطقه‌ای در جنوب غرب آسیا، همراهی سایر نهادهای نقش آفرین ایران در منطقه ضرورت دارد و لازم است دستگاه دیپلماسی ایران، از یک نهاد دیپلماسی به نهاد مدیریتی برای حل بحرانهای منطقه‌ای تغییر نگرش دهد.

 

7- چالشهای جنوب غرب آسیا، ماهیت ژئوپلیتیکی دارند و فراتر از مسائل سیاسی هستند. در مسائل سیاسی در صورت وجود اراده سیاسی بین بازیگران، امکان حل چالشها در کوتاه مدت امکانپذیر است ولی در چالشهای ژئوپلیتیک اراده سیاسی تنها یک عنصر پویا است نه تمام آن.


8- بازیگران ژئوپلیتیک در جنوب غرب آسیا، متعارض، متعدد، چندسطحی و پیچیده هستند. برخی از بازیگران، رسمی، برخی منطقه‌ای، برخی فرامنطقه‌ای و برخی غیررسمی و چندلایه هستند. حل هر نوع بحران ژئوپلیتیکی منوط به نقش‌آفرینی این بازیگران در فرایندهای سازنده و صلح ساز است.


9- عمده‌ترین متغیر پیشرونده بحران ژئوپلیتیکی، درک متعارض از منافع موجود در منطقه است. درک متعارض ناشی از رویکردهای غیرقابل تقسیم به منافع منطقه‌ای بین بازیگران ژئوپلیتیک است.


10- کانونهای بحران ژئوپلیتیکی در جنوب غرب آسیا به ترتیب اولویت، در فلسطین، لبنان، سوریه، عراق، یمن و افغانستان وجه بیرونی یافته‌اند. حل بحرانهای موجود در هر یک از کانون‌های مورد اشاره، نیاز به شناخت بازیگران چندسطحی جهانی، منطقه‌ای، ملی و محلی و منافع و خواسته‌های متعارض یا همسوی آنان دارد.


11- حل بحرانهای منطقه‌ای در جنوب غرب آسیا، در پیوند با مسائل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی داخلی کشورهای منطقه است. در حال حاضر، بیشتر کشورهای منطقه، از سیستم‌های سیاسی بسیط برخوردارند که غیرقابل تقسیم بودن قدرت ویژگی بارز این کشورها است. چنانچه اراده سیاسی جهت حل مسایل ژئوپلیتیک منطقه‌ای بعنوان اولین گام کاهش تنش شکل گیرد، ولی سیستم‌های سیاسی منطقه، اراده‌ای برای حل مسائل داخلی خود نداشته باشند، بحرانهای ژئوپلیتیکی، جزء لاینفک پدیده‌های منطقه‌ای جنوب غرب آسیا خواهند بود.

telegram channel

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته