جمعه 28 مهر 1396

Friday 20 October 2017

شما اینجا هستید:خانه/آسیا/سیاست احتیاط ترکیه در برابر حمله نظامی آمریکا به سوریه

سیاست احتیاط ترکیه در برابر حمله نظامی آمریکا به سوریه

  • سیاست احتیاط ترکیه در برابر حمله نظامی آمریکا به سوریه

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  یکشنبه, 27 فروردين 1396    13:40    سرویس آسیا

اختصاصی اینترنشنال-سرویس آسیا/ با حمله موشکی آمریکا به پایگاه نظامی الشعیرات سوریه، مقامات ترکیه از آن استقبال کرده و تداوم عملیات های نظامی دیگر علیه دولت بشار اسد را خواستار شدند. مولود چاووش اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه بعد از شروع این حملات اظهار داشته است که، مداخله نظامی ایالات متحده درست و به موقع بود و ما از آن حمایت می کنیم. وی همچنین از حامیان دولت بشار اسد خواسته است که دست از حمایت شان بردارند. حتی رئیس جمهور اردوغان ساعاتی پیش از آغاز حمله موشکی آمریکا اعلام کرده بود که ترکیه از هر اقدام نظامی ایالات متحده استقبال خواهد کرد و در صورت نیاز به آن کمک می کند. آیا ورود عملیاتی آمریکا به میدان سوریه و استقبال رهبران ترکیه از آن، به معنای تجدید روابط استراتژیک آمریکا و ترکیه در کانون های بحران خاورمیانه است؟
یکی از پیام های مهم حمله موشکی آمریکا به سوریه، بازگشت این کشور به تحولات میدانی سوریه با اتخاذ یک رویکرد نظامی علیه دولت مستقر بشار اسد است. این حمله همچنین پیامی برای کرملین و متحدین آن در میدان سوریه داشت که دولت جدید کاخ سفید، سیاست های محتاطانه اوباما را کنار گذاشته و تحولات میدانی در کانون های بحران خاورمیانه را با حضور عملیاتی دنبال خواهد کرد. ورود نظامی دولت ترامپ به تحولات میدانی سوریه درحالی انجام گرفت که رهبران ترکیه بویژه بعد از سفر اخیر تیلرسون به آنکارا، ناامیدی خود از عدم وجود حمایت های نظامی آمریکا در سوریه را اعلام کرده بودند.
سیاست های راهبردی دولت ترامپ در سوریه هنوز روشن و مشخص نیست. از یک سو، کاخ سفید در هفته های گذشته اعلام کرد که مشکلی با ماندن بشار اسد در قدرت ندارند و از طرف دیگر، پایگاههای نظامی این کشور را مورد حمله قرار می دهند. اینکه اولویت های سیاست خارجی ترامپ در بحران سوریه چیست و برنامه های آنها برای آینده نظام سیاسی این کشور چه می باشد، سوال های اساسی است که ذهن رهبران ترکیه را نسبت به برقراری یا عدم برقراری روابط راهبردی با آمریکا درگیر ساخته است. رهبران ترکیه نسبت به اهداف آمریکا در مداخله نظامی در میدان سوریه سوءظن دارند و از وجود نقشه جدید آمریکا برای تجزیه سوریه به شدت نگران هستند و براین اساس، محتاطانه رفتار خواهند کرد.
ترکیه ممکن است که حتی به عملیات های نظامی آمریکا در سوریه ملحق شود و تمایل زیادی هم نسبت به همکاری نظامی با این کشور نشان داده است. اما موانع و چالش های حل نشده ای وجود دارد که محدودیت های زیادی در روابط راهبردی دو کشور در سوریه ایجاد کرده است. فتح الله گولن به عنوان فرد اصلی پشت صحنه کودتای 15 جولای هنوز در آمریکاست و استرداد نشده است. روابط راهبردی آمریکا با کردهای پی.وای.دی و ی.پ.گ در میدان سوریه هنوز ادامه دارد و حضور عملیاتی آنها در مرزهای شمالی سوریه مهمترین چالش امنیت ملی ترکیه محسوب می شود. اینکه برنامه آمریکا در رابطه با آینده نظام سیاسی سوریه چیست و کردهای سوری چه جایگاه و نقشی در آن خواهند داشت، برای ترک ها مشخص نشده است. در صحنه عملیاتی سوریه، آمریکا بارها همکاری میدانی با کردهای سوری را به همکاری با ترکیه ترجیح داده است. نمونه آخر این انتخاب ها، چگونگی حمله به الرقه می باشد که بازهم کردهای سوری به عنوان نیروهای میدانی عمل خواهند کرد و به نیروهای نظامی ترکیه اجازه ورود داده نشد. این حافظه تاریخی و ارجحیت کردها در برنامه های راهبردی آمریکا، به شدت بر ملاحظه کاری رهبران ترکیه تاثیر خواهد گذاشت.
از سوی دیگر، تصمیم آمریکا برای سرنگونی دولت بشار اسد نیز هنوز قطعی نیست. مسئله ای که بعد از تحدید قدرت و نفوذ ژئوپلتیکی کردهای سوری، از اولویت اساسی در سیاست های سوریه ای ترکیه برخوردار است. رهبران ترکیه حمله آمریکا به پایگاه نظامی الشعیرات را برنامه ای جدا از خواست دولت ترامپ برای خلع قدرت اسد می بینند و اینکه این حملات ادامه خواهد داشت یا نه، علامت سوال بزرگی پیش روی ترک ها گذاشته است. آمریکا که از ابتکارات سه جانبه آتش بس آستانه بیرون مانده بود، اقدام به حمله نظامی می تواند به معنای بازگشت این کشور به تحولات میدانی و سیاسی سوریه تفسیر شود. ازاینرو، تداوم اقداماتی از این نوع، می تواند سوریه را به محلی برای برخورد و درگیری قدرت های بزرگ تبدیل کند. علاوه براین، ورود نظامی آمریکا به سوریه از زاویه ای دیگر می تواند به معنی تبدیل شدن میدان سوریه به محل تسویه حساب تنش های آمریکا و روسیه در معادلات امنیتی اروپای شرقی و بالتیک قلمداد شود. براین اساس، وضعیت حساسی در حال ظهور است که پیامدهای امنیتی زیادی را برای کشورهای منطقه بوجود خواهد آورد که با توجه به موقعیت ژئوپلتیکی ترکیه، رهبران این کشور را با انتخاب های سخت روبرو ساخته است. بدون تردید ترکیه نمی خواهد قربانی بازی سیاست قدرت آمریکا و روسیه در معادلات سوریه باشد.
ورای تردیدهای ترکیه نسبت به سیاست های نامشخص آمریکا، نگرانی اصلی رهبران ترکیه خطر مورد حمله قرار گرفتن روسیه در میدان سوریه است، که محیط بازی و نفوذ استراتژیک این کشور را به چالش می کشد و متعاقب آن تنش در روابط محور روسیه-ایران و بلوک غرب تشدید می شود. دراینصورت، فرآیند مذاکرات سه جانبه آستانه نیز از سوی آمریکا و متحدین آن بهم خواهد خورد. وقوع چنین سناریوهایی و همراهی ترکیه با ابتکارت سیاسی و عملیاتی آمریکا، به احتمال زیاد منجر به بروز بحرانی دیگر در روابط دوجانبه روسیه و ترکیه خواهدشد. بحرانی که به مراتب بزرگ تر و پرهزینه تر از بحران سقوط جنگنده سوخو24 خواهد بود. واقعیت این است که استراتژیست های ترکیه حمله آمریکا به پایگاه هوایی سوریه را اقدامی بر علیه دولت مرکزی دمشق نمی بینند، بلکه آن را اقدامی برای تهدید قدرت و نفوذ روسیه در کانون های بحران منطقه خاورمیانه تفسیر می کنند.
در چنین شرایطی که همراه با عدم قطعیت های زیادی است، ترکیه چه راهبردی را در پیش خواهد گرفت؟ آنچه از اظهارات تصمیم گیران سیاست خارجی ترکیه بعد از حمله آمریکا و حتی قبل از آن مستفاد می شود، اینست که ترک ها جانب احتیاط را در جهت گیری های خود رعایت خواهند کرد و تمام تلاش آنها فراهم ساختن فضایی خواهد بود که تحت فشار انتخاب بین آمریکا و یا روسیه قرار نگیرند. بعد از مسئله کردی، سقوط دولت اسد اولویت رفتاری ترکیه در سوریه را تعیین می کند. اما ترک ها بخوبی می دانند که خلع قدرت اسد به معنای پایان بحران سوریه نیست و تنش بین محور روسیه-ایران و جبهه غرب به ورای مرزهای سوریه کشیده خواهد شد. ازاینرو، ترکیه با درنظر گرفتن مسئله امنیت ملی و نفوذ منطقه ای، درحال متنوع ساختن اولویت های سیاسی و عملیاتی خود در سوریه است. اولویت هایی که در وهله اول بتواند ترکیه را از درگیری مستقیم با قدرت های درگیر در بحران سوریه بازدارد. به جرئت می توان گفت که درحال حاضر ترک ها از استراتژی مشخصی برای چگونگی واکنش عملیاتی به حمله آمریکا به سوریه ندارند. زیرا از پیامدهای آن بویژه قدرت گرفتن بیشتر کردهای سوری، تجزیه سوریه، احتمال درگیری با قدرت های منطقه و بویژه تنش با روسیه، نگرانی شدیدی دارند. تنها گزینه عملیاتی که ترکیه اعلام کرده است، تداوم همان مطالبات نیم دهه گذشته برای ایجاد یک منطقه امن در شمال سوریه است. ابراهیم کالین، سخنگوی اردوغان دیروز اعلام کرد که، ترکیه راه حل جلوگیری از وقوع حملات شیمیایی و درگیری طرفین بحران را ایجاد یک منطقه امن و بدون پرواز می داند. تجربیات 6 سال جنگ در سوریه به ترکیه نشان داده است که منافع ملی و امنیت ملی آنها نه مورد عنایت آمریکا بوده است و نه مورد توجه روسیه. ازاینرو، رویکردی میانه همراه با احتیاط بر رفتار سیاست خارجی ترکیه نسبت به حملات نظامی آمریکا در سوریه حاکم خواهد بود.

telegram channel

درباره نویسنده

ولی گل محمدی

ولی گل محمدی

  • دکترای روابط بین الملل
  • پژوهشگر حوزه خاورمیانه و ترکیه

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته