يكشنبه 29 مهر 1397

Sunday 21 October 2018

شما اینجا هستید:خانه/آسیا/وضعیت آشفتۀ اقلیم کردستان عراق و منافع ملی ایران

وضعیت آشفتۀ اقلیم کردستان عراق و منافع ملی ایران

  • اقلیم کردستان عراق در همسایگی ما در شرایط بسیار آشفته‌ای به سر می‌برد که این شرایط را می‌توان در دو بخش اقتصادی و سیاسی دسته‌بندی کرد. سرنوشت اقلیم به دلایل مختلف ازجمله مسائل سیاسی، امنیتی-نظامی، موقعیت ژئوپلتیکی و غیره برای ما اهمیت دارد اما فارغ از این محاسبات سیاسی، کردهای عراق در طول تاریخ معاصر این کشور، از متحدان کاربردی ما محسوب می‌شده‌اند که این موضوع اهمیت سرنوشت این منطقه از عراق را برای ما دوچندان می‌کند...

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  شنبه, 11 فروردين 1397    13:27    سرویس نگاه از بیرون

  عرفان پژوهنده

اختصاصی اینترنشنال-سرویس آسیا/ اقلیم کردستان عراق در همسایگی ما در شرایط بسیار آشفته‌ای به سر می‌برد که این شرایط را می‌توان در دو بخش اقتصادی و سیاسی دسته‌بندی کرد. سرنوشت اقلیم به دلایل مختلف ازجمله مسائل سیاسی، امنیتی-نظامی، موقعیت ژئوپلتیکی و غیره برای ما اهمیت دارد اما فارغ از این محاسبات سیاسی، کردهای عراق در طول تاریخ معاصر این کشور، از متحدان کاربردی ما محسوب می‌شده‌اند که این موضوع اهمیت سرنوشت این منطقه از عراق را برای ما دوچندان می‌کند. از این رو در این یادداشت با توضیح شرایط درون اقلیم سعی در شناساندن فرصت و مخاطرات آن دارم.
اقلیم کردستان عراق به لحاظ اقتصادی تقریبا فروپاشیده محسوب می‌شود. وضعیت بد اقتصادی پیش از برگزاری همه‌پرسی نیز وجود داشت اما با شکست کامل پروژه‌ی استقلال، به شدت تشدید شده و به مسئله‌ی اصلی مردم اقلیم در آمده است. وضعیت به گونه‌ای است که پروژه‌های عمرانی کاملا متوقف شده و حکومت اقلیم که دیگر نفت را هم در اختیار ندارد، از پرداخت حقوق کارکنان دولت عاجز است به طوری که این وضعیت به اعتصابات و تظاهرات خیابانی منجر شده است.


اما در سطح سیاسی نیز مشکلات فراوانی وجود دارد. این مشکلات از اختلاف میان احزاب اصلی اقلیم گرفته تا شکاف در درون هر یک از احزاب سنتی/اصلی را دربر می‌گیرد. احزاب اصلی و سنتی اقلیم شامل حزب دموکرات کردستان عراق (پارتی) و حزب اتحادیه‌ی میهنی (یکیتی) می‌شوند. این دو حزب همواره با یکدیگر دچار مشکل بوده‌ و هر کدام مناطق تحت نفوذ و کنترل خود را دارند. علاوه بر این هر حزب پشتیبانان منطقه‌ای خود را دارد که پارتی به ترکیه نزدیک است و یکیتی متحد ایران محسوب می‌شود.


اختلافات این دو حزب پس از برگزاری همه‌پرسی شدت گرفت تا جایی که حتی بحث دو اداره‌ای شدن اقلیم هم مطرح شد.


پاسخ بغداد به برگزاری همه‌پرسی برای جامعه‌ی اقلیم که با مشکلات اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کرد اما امید فزاینده‌ای در آن نسبت به همه‌پرسی شکل گرفته بود فاجعه بار بود. در فضای سرخوردگی پس از همه‌پرسی هریک از این دو حزب، دیگری را مقصر اصلی نشان می‌دهد. حزب دموکرات، اتحادیه‌ی میهنی را متهم به خیانت و همکاری با بغداد می‌کند و اتحادیه‌ی میهنی نیز اشتباهات محاسباتی پارتی را به عنوان حزب حاکم مقصر وضع موجود می‌داند. اکنون اختلافات این دوحزب در موضوعات مختلف مانند رابطه با بغداد، نوع مواجهه با کردستان سوریه و تحولات آن، حملات ترکیه به شمال اقلیم، نتایج همه‌پرسی و غیره تشدید شده است.
یکی دیگر از پیامدهای همه‌پرسی، شکاف و یا تشدید شکاف در درون این احزاب است.


حزب اتحادیه‌ی میهنی:
پس از مرگ رهبر فقید این حزب، جلال طالبانی، جنگ قدرت برای جانشینی وی در میان جناح‌های مختلف آن شکل گرفت. پس از برگزاری همه‌پرسی و واکنش دولت مرکزی به آن، نوع مواجهه با اقدامات بغداد به این شکاف دامن زد. جناح هیرو ابراهیم احمد، بافل طالبانی و شیخ جنگی نیروهای خود را از کرکوک عقب کشیدند و بر توافق و تعامل با دولت مرکزی تاکید کردند. با اینکه آنها دلیل این اقدام خود را جلوگیری از خونریزی اعلام کردند اما حزب دموکرات آن را خیانت خواند و جدال لفظی شدیدی میان آنها در گرفت.
از طرف دیگر جناح کوسرت رسول و نجم الدین کریم به مواضع حزب دموکرات نزدیکتر بوده و خواهان مقاومت در مقابل بغداد بودند. این اختلاف‌ها و جنگ قدرت تا به امروز پابرجاست که از نشانه‌های آن می‌توان به اختلافات بر سر زمان برگزاری کنگره‌ی حزب و غیره اشاره کرد.
علاوه براین اتحادیه‌ی میهنی شاهد ریزش نیروها و انشعاب است. پس از نوشیروان مصطفی که پیشتر در اعتراض به فساد منشعب شد و حزب گوران (جنبش تغییر) را راه اندازی کرد، 16 سپتامبر 2017 برهم صالح، یکی دیگر از اعضای بلندپایه‌ی حزب نیز جدا شده و با لیست هم‌پیمانی برای دموکراسی و عدالت وارد کارزار سیاسی و انتخابات شده است.
به طور کلی می‌توان گفت که اوضاع در مناطق تحت نفوذ متحد ایران که از نظر امنیتی و اقتصادی بسیار حائز اهمیت است، به لحاظ سیاسی نامساعد است و نیاز به یک ساماندهی مجدد به شدت احساس می‌شود.


حزب دموکرات کردستان عراق:
چندی پیش روزنامه "اخبار الخلیج" طی گزارشی از وجود اختلافات در میان خاندان بارزانی و بالطبع حزب دموکرات کردستان عراق خبر داد. در گزارش این روزنامه به اختلافات میان نیچروان بارزانی، نخست وزیر اقلیم، و مسرور بارزانی، رئیس شورای امنیت اقلیم کردستان عراق، اشاره شده است. نویسنده سیطره‌ی هر کدام از آنها را بر دستگاه‌های سیاسی، امنیتی و رسانه‌ای توضیح داده، سپس یکی از نشانه‌های وجود چنین اختلافاتی را حضور همزمان نیچروان بارزانی و مسرور بارزانی در کنفرانس امنیتی مونیخ می‌داند و از آن با عنوان حاکمیت دوگانه در اربیل یاد می‌کند.
اما علاوه بر توضیحات این گزارش نشانه‌های دیگری هم وجود دارد که با توجه به موضوع مورد اختلاف، برای ایران مهم‌تر نیز می‌شود. در خبرها و مصاحبه‌هایی که پس از برگزاری همه‌پرسی از اعضای حزب دموکرات منتشر شده است، به وضوح در مورد نتایج همه‌پرسی دو صدا شنیده می‌شود. بخشی از اعضای بلند پایه‌ی حزب به همراه مسرور بارزانی معتقد به قابل رجوع بودن نتایج همه‌پرسی و فعال کردن آن در زمان مناسب هستند و بخش دیگری از اعضا به رهبری نیچروان بارزانی خواهان تعامل با بغداد هستند و اگرچه به طور علنی در مورد لغو نتایج همه‌پرسی سخنی نگفته‌اند اما این موضوع را به صورت تلویحی پذیرفته‌اند.
در ابتدا ممکن است چند صدایی موجود نوعی بازی سیاسی با بغداد به نظر برسد اما اگر این موضوع را در کنار سفرهای اخیر مسرور بارزانی به کشورهای غربی و نکات گزارش روزنامه "اخبار الخلیج" بگذاریم، متوجه وجود جنگ قدرتی پنهان در حزب دموکرات برای جانشینی مسعود بارزانی می‌شویم.
برگزاری همه‌‌پرسی و واکنش بغداد به آن موجب تغییرات بزرگی در صحنه‌ی عراق شده است که طبیعتا این موضوع بر منافع و اهداف ما در آن کشور تاثیر گذار است. ایران در اقلیم کردستان عراق دارای منافع امنیتی-نظامی، اقتصادی و سیاسی است. به دلیل هم مرز بودن اقلیم با ایران، ترکیه و سوریه، این منطقه اهمیت ژئوپلتیکی و امنیتی زیادی دارد. همچنین اقلیم بازار بسیار سودآوری برای کالاها و شرکت‌های ایرانی می‌تواند باشد که آنرا به لحاظ اقتصادی مهم می‌کند. از زاویه‌ای دیگر در بحث انتخابات کشور عراق، به عنوان حوزه نفوذ ایران، رای کردهای عراق اگرچه تعیین کننده‌ی نهایی نیست اما می‌تواند بسیار تاثیر گذار باشد به طوری که جریانات مختلف عراقی مانند عمار حکیم و نوری المالکی در پی ائتلاف و یا جلب نظر کردهای این کشور هستند.


بنابر آنچه گفته شد مداخله و میانجی‌گری جدی ایران (اگرچه هم اکنون نیز تا حدی مشغول به این کار است) در اقلیم ضروری به نظر می‌رسد. تا از این طریق ابتدا وجهه‌ی خوب خود در میان افکار عمومی کردهای عراق را که به دلیل تبلیغات منفی و سم پاشی‌های رسانه‌های نزدیک به حزب دموکرات تا حدی تخریب شده است، بازیابد سپس با کمک به ساماندهی اوضاع اقلیم در کل و اوضاع سیاسی حاکم بر مناطق تحت کنترل اتحادیه‌ی میهنی به طور اخص، باعث تقویت و قدرت‌یابی مجدد نیروهای نزدیک به خود در این منطقه‌ی حساس شود.

telegram channel

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته