سه شنبه 22 آبان 1397

Tuesday 13 November 2018

شما اینجا هستید:خانه/آسیا/تاکتیک خون در برابر رأی: عملیات عفرین از منظر سیاست داخلی ترکیه

تاکتیک خون در برابر رأی: عملیات عفرین از منظر سیاست داخلی ترکیه

یک سرباز ارتش آزاد سوریه در حین عملیات شاخه زیتون ترکیه در عفرین، موبایل خود را کنترل می کند. یک سرباز ارتش آزاد سوریه در حین عملیات شاخه زیتون ترکیه در عفرین، موبایل خود را کنترل می کند.
  • درحال حاضر با شروع عملیات عفرین در ورای مرزهای جنوبی، ترکیه در یک وضعیت جنگ به سر می برد. وضعیتی که بعد از شکست پروژه ائتلاف سازی با جماعت گولن و تلاش برای تعبیه یک آرایش سیاسی جدید از سوی رهبران حزب حاکم شروع شده است. بیشتر شبیه یک بازی سیاسی برای عبور از بحران ائتلاف سازی در جامعه مدنی چندپاره ترکیه است. تقریباً هیچ ترکی تردیدی ندارد که حزب عدالت و توسعه دیگر یک حزب مرکزی با اقتدار بلامنازع نیست...

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  یکشنبه, 22 بهمن 1396    12:38    سرویس نگاه از بیرون

اختصاصی اینترنشنال-سرویس آسیا/ عملیات شاخه زیتون بدون هیچ دستاورد میدانی قابل توجهی برای ارتش ترکیه وارد هفته چهارم خود شده است. در رابطه با اهداف راهبردی و میدانی عملیات نظامی ترکیه در عفرین تحلیل ها و اظهارات مختلفی از سوی رهبران دولت حاکم و کارشناسان مطرح شده که بیشتر بر روی تهدیدات امنیت مرزی ناشی از کنشگری سیاسی پی وای دی (حزب دمکراتیک سوریه) و عملیاتی بازوی نظامی آن ی پ گ (یگانهای مدافع خلق) در میدان تحولات سوریه تاکید شده است. مبارزه با تروریسم اسم رمزی است که به بسیاری از رفتارهای نظامی و تلاش های سیاسی رهبران این کشور در میدان تحولات سوریه شکل می دهد. اینکه عملیات شاخه زیتون در عفرین در راستای تامین امنیت ملی ترکیه و تداوم حضور راهبردی آن برای تاثیرگذاری بر آینده تحولات سیاسی و میدانی سوریه پیگیری می شود، تحلیل درستی است.

اما همه ماجرا به نمایش قدرت در خارج از مرزها و دغدغه های امنیت ملی رئیس جمهور اردوغان ختم نمی شود. از زاویه ای دیگر باید به ظرفیت های سیاسی و انتخاباتی عملیات عفرین در فضای چندپاره سیاست داخلی این روزهای ترکیه نیز توجه شود. عملیات شاخه زیتون اهرمی با ریسک پایین برای عبور از بحران های سیاسی و اقتصادی داخلی است که نخبگان حاکم در آستانه انتخابات سراسری 2019 با آن مواجه هستند. راهبردی که در بزنگاه های سیاسی اخیر ترکیه کارکرد داشته است.

درحال حاضر با شروع عملیات عفرین در ورای مرزهای جنوبی، ترکیه در یک وضعیت جنگ به سر می برد. وضعیتی که بعد از شکست پروژه ائتلاف سازی با جماعت گولن و تلاش برای تعبیه یک آرایش سیاسی جدید از سوی رهبران حزب حاکم شروع شده است. بیشتر شبیه یک بازی سیاسی برای عبور از بحران ائتلاف سازی در جامعه مدنی چندپاره ترکیه است. تقریباً هیچ ترکی تردیدی ندارد که حزب عدالت و توسعه دیگر یک حزب مرکزی با اقتدار بلامنازع نیست. چاره کار انتقال قدرت ساختاری از مجلس به ریاست جمهوری در قالب یک نظام سیاسی ریاستی بود. قماری که بیش از هر مولفه ای بر کاریزما و شخصیت مقتدر رئیس جمهور اردوغان به عنوان مرد اول سیاست ترکیه متکی بود.

انشقاق میان اسلام گراها به سمتی حرکت کرد که حزب حاکم چاره ای جز ائتلاف با نیروهای سیاسی رقیب و اپوزیسیون نداشت. گزینه های روی میز ائتلاف با جمهوری خواهان، ملی گراها و نیروهای سیاسی حزب کردی دمکراتیک خلق بود. در این میان، حزب ملی گرای حرکت ملی به رهبری دولت باغچه لی که بعد از انتخابات پارلمانی 1 نوامبر 2016 بقای خود را در خطر می دیدند، به سمت آشتی با حزب عدالت و توسعه متمایل شدند. این مسئله با شکاف میان نیروهای رقیب در داخل حزب حرکت ملی و ظهور حزب خوب به رهبری مرال آکشنر ضرورت بیشتری پیدا کرد. اردوغان با سنجشی صحیح از وضعیت جاری ترکیه با ملی گراها ائتلاف کرد. کامیابی در رفراندوم قانون اساسی 16 آوریل 2017 اولین خروجی چنین ائتلافی بود. اما نیاز به بهره برداری از ظرفیت های سیاسی، انتخاباتی و بسیج کنندگی ملی گراها در پیکارهای آتی بیش از پیش احساس می شد.

این بازی خطرناک در راستای تحریک احساسات ناسیونالیستی ترک ها و به دنبال ایجاد یک بحران برای بقا است. اتاق فکر آک سارای (کاخ ریاست جمهوری) به منظور تامین الزامات سیاست داخلی خود همواره در حال بازتولید مفهوم "جنگ بی پایان" است. این مفهوم از طریق تداوم وضعیت اضطراری بعد از کودتای نافرجام و دشمن تراشی های داخلی و خارجی تقویت می شود. هدف این است که اردوغان را به عنوان "فرمانده کل" و "رهبر ملی" که در حال مجادله برای ساختن ترکیه ی بزرگ است، معرفی کند. در چنین وضعیتی کلمه "وحدت ملی" شکل گسترش یافته ی سیاست "جبهه ملی" است. جبهه ای که به فرماندهی اردوغان طیف های مختلف را به تبعیت از دستورات او ناگزیر می سازد.

بازنمایی از عملیات عفرین به عنوان یک "جنگ ملی" یا مسئله ملی می تواند تمامی موانع تداوم اقتدار اردوغان از موج نارضایتی مدنی گرفته تا مخالفت های اپوزیسیون، بحران اقتصادی و حتی مقاومت های درون حزبی را خنثی کند. این عملیات بیش از اینکه حرکتی ملی باشد، سازماندهی روانی جامعه چندپاره ترکیه برای بقای رژیم آک سارای است. همین چند سال پیش که 64 درصد از آرای نیروهای کردی به صندوق حزب عدالت و توسعه ریخته می شد، شعار "مسئله کردی راه حل سیاسی دارد" ورد زبان اردوغان در جنوب شرق آناتولی بود. هنوز امضای داوداوغلو بر زیر موافقت نامه صلح کردی-ترکی (2015) آن هم با پ.ک.ک در دلمه باغچه و امرالی خشک نشده است. اما اکنون که کردها از کابادایی روی گردانده اند، مسئله کردی جز در سایه تانک ها و آتش های توپخانه حل نمی شود. وضعیتی که فقط به کام ملی گراها و الیت حاکم است.

براساس نتایج نظرسنجی شرکت سونار از وضعیت انتخاباتی احزاب و رهبران ترکیه در اواسط ژانویه 2018، از نقطه نظر افکار عمومی، حزب عدالت و توسعه و رجب طیب اردوغان در وضعیت مطلوبی بسر نمی برند. براساس نتایج این نظرسنجی حزب عدالت و توسعه حائز 34.43، حزب جمهوریت خلق 22.37، حزب تازه تاسیس خوب 12.31، حزب کردی دمکراتیک خلق 9.53، و حزب ملی گرای حرکت ملی 6.27 درصد از آرا شده اند. آمار بالا در حالتی که -رای افرادی که هنوز تصمیم نگرفته اند- برحسب تناسب توزیع شود، به شرح زیر است: AKP 40,10، CHP 25.31، IYI party 14.22، HDP، 10.79، MHP 7.09.

 

2 erdugan

 

از شرکت کنندگان در نظر سنجی این سوال نیز پرسیده شده است که به کدام نامزد ریاست جمهوری رای می دهید. بر این اساس، با احتساب و توزیع متناسب رای افرادی که هنوز تصمیمی نگرفته اند، اردوغان 46. 35، نامزد حزب جمهوریت خلق (به احتمال زیاد کلیچداراغلو) 22.54، مرال آکشنر 18.21، نامزد حزب دمکراتیک خلق (در صورت امکان قانونی صلاح الدین دمیرتاش) 9.52. نکته جالب این نظر سنجی این است که شرکت کنندگان استقبالی از نامزدی دولت باغچه لی، رئیس حزب ملی گرای حرکت ملی نکرده اند. بر این اساس، اینکه چرا باغچه لی مدام از اردوغان تقاضا می کند تا قانون ده درصدی برای وروداحزاب به مجلس را تغییر دهد، قابل فهم است. اردوغان برای جلوس بر کرسی ریاست جمهوری در یک نظام سیاسی ریاستی نیازمند کسب بیش از 50 درصدد آرای است. آمارهای جاری هنوز از وضعیت مطلوب او فاصله دارد.

در سطح سیاست داخلی، اردوغان و حزب عدالت و توسعه به منظور عبور از بحران ریزش آرای به راهبرد قطب بندی سیاسی متوسل شده اند که از طریق تحریک احساسات ناسیونالیستی علیه کردها و احساسات مذهبی علیه سکولارها و دشمن های خارجی بویژه غرب پیگیری می شود. این استراتژی در سال 2015 و به دنبال موفقیت حزب کردی دمکراتیک خلق به رهبری دمیرتاش در انتخابات 7 ژوئن و 1 نوامبر بود که بعد از 14 سال حزب عدالت و توسعه را از اقتدار تک حزبی ساقط کرد. نمونه های دیگر آن بعد از کودتای نافرجام 2016 و رفراندوم قانون اساسی 2017 قابل مشاهده است.

 

1 erdugan

 

راهبردی که ابزار آن امنیتی کردن فضای سیاست داخلی و ایجاد بحران در عرصه سیاست خارجی است. خروجی چنین راهبردی قطبی سازی اجتماعی و سیاسی نه تنها از طریق تحقیر و بیگانه سازی کردها بلکه علوی ها، زازاها، غیر مسلمانان، لائیک ها و تقویت آنتاگونیسم اجتماعی در جامعه مدنی چندپاره ترکیه بوده است. در تاریخ ترکیه مدرن نیروهای سیاسی و اجتماعی مختلف در ترکیه تا این حد از یکدیگر بیگانه نبوده اند. حتی میان خود محافظه کاران و ملی گراها چنین شکافی تشدید شده است. تلاش عبدالله گل برای تاسیس یک نحله سیاسی و حزب محافظه کار جدید و تاسیس حزب خوب از سوی آکشنر در این راستا قابل فهم است. در واقع، اردوغان در ترکیه جدید خود یک تمایز و مرزبندی آشکاری بین "مردمان خودی" با یک هویت ملی- مذهبی وطن پرست و "دیگری توطئه گر" شامل کردها، علوی ها، چپ گراها، سکولارها، لیبرال ها و گولنیست ها قائل شده است.

عملیات نظامی شاخه زیتون ترکیه در عفرین از نگاهی دیگر تلاشی است از سوی اردوغان برای تداوم تاکتیک "خون در قبال رای" که بصورت موفقیت آمیزی از انتخابات پارلمانی تابستان 2015 پیگیری می شود. و همانند تجربیات گذشته، ابزار اصلی برای سازماندهی و بسیج ملی گراها یک جنگ ضد کردی و مرتبط ساختن آن با هرگونه مقاومت داخلی و خارجی است. عملیات های نظامی از جنس سپر فرات و شاخه زیتون در ورای مرزهای ملی و بنام امنیت و مجادله ملی تا زمانی که تداوم اقتدار اردوغان و بقای حزب عدالت و توسعه را تضمین نکند تداوم خواهد داشت. در چنین وضعیتی، هرگونه بهبود در وضعیت آرای اردوغان و حزب عدالت و توسعه می تواند زمینه را برای برگزاری انتخابات زودهنگام فراهم سازد، در غیر اینصورت روندهای آینده تداوم راهبردهای بحران-محورجاری خواهد بود.

telegram channel

درباره نویسنده

ولی گل محمدی

ولی گل محمدی

  • دکترای روابط بین الملل
  • پژوهشگر حوزه خاورمیانه و ترکیه

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته