يكشنبه 26 آذر 1396

Sunday 17 December 2017

شما اینجا هستید:خانه/آسیا/شکست کردها در کرکوک: خیانت طالبانی‌ها یا تغییر موازنه قدرت؟

شکست کردها در کرکوک: خیانت طالبانی‌ها یا تغییر موازنه قدرت؟

  • در روزهای قبل‌تر رهبران کرد بر دفاع از مناطق کردنشین با هر هزینه‌ای تأکید داشتند و خواستار مقابله تمام‌عیار با نیروهای بغداد بودند. هرچند چنین تحلیلی می‌تواند تا حدی پاسخگوی ضربه و شوک واردشده به افکار عمومی کردی و رهبران کردستان عراق به‌خصوص در حزب دموکرات باشد، اما این مسئله می‌تواند تنها یک روایت از عملیات کرکوک باشد. روایتی که ضمن اینکه می‌تواند واجد ابعادی از واقعیت باشد، اما عمدتاً با سطوح ظاهری واقعیت‌ها در ارتباط است و عمق واقعیت را بازگو نمی‌کند.

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  چهارشنبه, 26 مهر 1396    10:25    سرویس آسیا

اختصاصی اینترنشنال- سرویس آسیا/ پیشروی نیروهای نظامی عراق در مناطق مورد مناقشه و به‌خصوص تسلط آنها بر کرکوک در کمتر از 24 ساعت و ناکامی کردها موجی از پرسش‌ها را در خصوص عوامل اصلی این ناکامی و عقب‌نشینی پیشمرگه ها و عدم مقاومت آنها مطرح ساخته است. در این خصوص روند رسانه‌ای و تحلیلی اصلی که به‌خصوص رسانه‌های کردی و عربی بر آن تأکید دارند این است که خیانت نیروهای پیشمرگه اتحادیه میهنی و توافق آنها با رهبران عراقی باعث عقب‌نشینی آنها و تسلط نیروهای عراقی بر مناطق مورد مناقشه بدون درگیری و مقاومت پیشمرگه ها شد. این در حالی است که در روزهای قبل‌تر رهبران کرد بر دفاع از مناطق کردنشین با هر هزینه‌ای تأکید داشتند و خواستار مقابله تمام‌عیار با نیروهای بغداد بودند. هرچند چنین تحلیلی می‌تواند تا حدی پاسخگوی ضربه و شوک واردشده به افکار عمومی کردی و رهبران کردستان عراق به‌خصوص در حزب دموکرات باشد، اما این مسئله می‌تواند تنها یک روایت از عملیات کرکوک باشد. روایتی که ضمن اینکه می‌تواند واجد ابعادی از واقعیت باشد، اما عمدتاً با سطوح ظاهری واقعیت‌ها در ارتباط است و عمق واقعیت را بازگو نمی‌کند.

به اعتقاد نگارنده واقعیت بنیادین در خصوص ناکامی و عدم مقاومت کردها در کرکوک همانا تغییر جدی موازنه قدرت درونی عراق در طول یک ماه اخیر به نفع بغداد و به زیان اربیل است. هرچند اختلافات و رقابت‌های درونی جریان‌های کردی و نزدیکی اتحادیه میهنی به جریان‌های شیعی و بغداد بر کسی پوشیده نیست، اما به نظر می‌رسد آنچه باعث ناکامی کردها در کرکوک شد، اشتباه استراتژیک مسعود بارزانی در برگزاری همه‌پرسی در شرایطی نامناسب بود. اشتباهی که از جاه‌طلبی‌های شخصی بارزانی برای ثبت استقلال کردی به نام خود در تاریخ و نادیده گرفتن واقعیت‌های ژئوپلیتیک منطقه‌ای و شرایط بین‌المللی ناشی شد و به تغییر جدی موازنه قدرت به نفع بغداد انجامید.

در حالی که کردها عراق در چهارچوب اقلیم کردی موفق شدند دستاوردهای مهی را به‌خصوص از سال 2003 به بعد کسب کنند و شبه دولت خودمختاری را در شمال عراق ایجاد کنند، اشتباه محاسباتی و جاه‌طلبی‌های بارزانی‌ها باعث از دست رفتن بخش مهمی از این دستاوردها و روبرو شدن آنها با وضعیتی دشوار و کمتر قابل‌تصور شد. اقلیمی که مرزهای خود را به بیش از 90 درصد مناطق مورد مناقشه توسعه داده بود و از خودمختاری بالایی در ارکان مختلف سیاسی- امنیتی و اقتصادی برخوردار بود. ضمن اینکه کردها در ساختار قدرت مرکزی و عرصه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی صاحب نفوذ شده بودند؛ اما با اصرار بارزانی‌ها بر برگزاری همه‌پرسی استقلال و عدم توجه به مخالفت‌ها و حساسیت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، عمده نقاط قوت و دستاوردهای اقلیم کردی از دست رفته یا تضعیف شده و در عوض ناکامی‌ها و تهدیدات جدیدی برای رهبران کرد ایجاد شده است. از دست رفتن مناطق مورد مناقشه تحت کنترل کردها، از دست دادن بخش اعظم حمایت و اعتماد منطقه‌ای و بین‌المللی، محاصره سرزمینی و اقتصادی و سرانجام تقویت انسجام درونی و موضع بغداد را می‌توان به‌عنوان مهم‌ترین نتایج برگزاری همه‌پرسی کردی دانست که باعث تغییر موازنه قدرت به نفع بغداد و به زیان اریبل شد.

هرچند از دست رفتن مناطق مورد مناقشه تنها پس از عملیات کرکوک حاصل شد، اما تحولات چند روز اخیر به‌خوبی واقعیت رویکردهای بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی در خصوص بحران کردی عراق و دست کشیدن آنها از حمایت اربیل در مقابل بغداد را به‌خوبی نشان می‌دهد. رویکردها و واقعیت‌هایی که باعث تغییر جدی موازنه قدرت به زیان کردها شد. اعلام بی‌طرفی امریکا در خصوص کرکوک ضمن حمایت از یکپارچگی عراق، حمایت قاطع ترکیه از عملیات کرکوک و تماس پادشاه سعودی با حیدر العبادی و حمایت از وحدت عراق تنها بخش‌های مهمی از واقعیت‌های معطوف به بحران کردی عراق را نشان می‌دهد. ضمن اینکه در عرصه عملیاتی نیز پیشمرگه ها از توان نظامی بالا در برابر ارتش عراق برخوردار نبوده و هرگونه مقاومت کردها بدون مداخله خارجی تنها باعث تلفات جدی و خونریزی می‌شد و نمی‌توانست باعث حفظ مناطق مورد نظر شود. بر این اساس در چنین شرایطی رهبران اتحادیه میهنی عقب‌نشینی نیروهای خود را نه یک خیانت، بلکه تصمیم منطقی و در راستای حفظ جان نیروهای خود و ممانعت از ایجاد خونریزی و خصومت بیشتر بین طرف‌های کردی و عربی می‌دانند. ضمن آن‌که آنها از شیوه رهبری بارزانی ازجمله عدم شفافیت در امور نفتی و اقتصادی، انحصارطلبی سیاسی و تصمیم گیرهای اشتباه ازجمله در موضوع همه‌پرسی بسیار ناراضی‌اند و بر این اندیشه‌اند که بیش از این منافع و آینده کردها را فدای رویکردهای اشتباه بارزانی‌ها نکنند. تفکرات و رویکردی که می‌تواند سرآغاز دوره جدیدی در حیات سیاسی اقلیم کردی اعم از دو اقلیمی شدن کردستان یا دو اداره‌ای شدن اقلیم کردستان باشد.

 *دکتر علی اکبر اسدی، هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی، کارشناس خاورمیانه و مسائل عراق

telegram channel

درباره نویسنده

علی اکبر اسدی

علی اکبر اسدی

  • هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
  • پژوهش‌گر غرب آسیا
  • تماس: asadi@theinternational.ir

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته