سه شنبه 3 مرداد 1396

Tuesday 25 July 2017

شما اینجا هستید:خانه/آسیا/چالش عربستانی ایران

چالش عربستانی ایران

نویسنده :  جمعه, 06 اسفند 1395    14:55    سرویس آسیا

اختصاصی اینترنشنال-سرویس غرب آسیا/ صحبتهای وزیر امور خارجه عربستان در کنفرانس امنیتی مونیخ و حمله شدید به سیاست منطقه¬ای جمهوری اسلامی ایران که به دنبال تاکیدات دکتر ظریف مبنی بر آمادگی تهران برای گسترش همکاریها و تعاملات در حوزه خلیج فارس صورت گرفت بار دیگر نشان داد که به رغم تمایلات ایران برای کاهش تنشها با همسایگان عربی خود در جنوب، رهبران سعودی همچنان خواستار تداوم تنشها و رقابتهای منفی بین دو طرف هستند. بسیاری از اهالی سیاست و تحلیلگران ایرانی اتخاذ سیاستهای متعادل در مقابل رویکرد خصمانه سعودیها را مورد نقد قرار می دهند و معتقدند که اتخاذ چنین رویکردی در مقابل دولت سعودی نتیجه بخش نیست و تهران به اتخاذ مواضع قاطعانه و تهاجمی در مقابل ریاض نیاز دارد. هر چند که چنین استدلالهایی بخشی از حقیقت را در خود دارند، اما به نظر می¬رسد قدری تعمق و تامل در روابط ایران و عربستان نشان می¬دهد که چالش رویکرد مناسب و تنظیم روابط با عربستان سعودی چالشی عمیق تر از اتخاذ رویکردی متعادل یا تهاجمی است.
جمهوری اسلامی ایران در طول دهه¬های گذشته استقلال خواهی و مقابله با امریکا و دفاع از حقوق فلسطینیها و مبارزه با رژیم صهیونیستی را در کانون سیاست خارجی خود قرار داده است. هر چند تهران همواره به انتقاد از سیاست خارجی دولتهای عربی خلیج فارس و به خصوص روابط آنها با غرب پرداخته است، اما سیاست اصولی ایران ممانعت از گسترش تنش با کشورهای اسلامی منطقه به زیان آرمانها و اهداف کلان مقابله با امریکا و رژیم صهیونیستی بوده است. کشورهای عربی خلیج فارس در طول این دهه ها برای تداوم شراکت استراتژیک خود با امریکا و غرب تلاش کرده اند و چنین رویکردی مشکلاتی را برای ایران ایجاد کرده است. اما در چند سال اخیر تغییر مهمی در رویکرد سیاست خارجی عربستان ایجاد شده است در حالی که ایران همچنان به تداوم سیاستهای اصولی گذشته خود تمایل داشته است. این تغییر اساسی را می توان تعریف ایران به عنوان اصلی ترین تهدید در تفکر سیاست خارجی عربستان دانست. در این راستا برخی معتقدند که احساس تهدید عربستان از ایران و سیاست منطقه ای آن واقعی است و برخی دیگر بر این باورند که عربستان به صورت تعمدی در پی تاکید بر تهدید ایران برای رفع چالشهای داخلی و پیشبرد طرحهای منطقه ای خود است. فارغ از تحلیلهای موجود، در عمل عربستان به حملات لفظی متعدد و تلاش برای ایجاد محدودیت و موازنه در برابر ایران اقدام می کند و مقابله با ایران را به اصلی محوری در سیاست خارجی خود تبدیل کرده است که سایر اجزا سیاست خارجی حول آن سامان می گیرند.
این وضعیت نشانگر شکل گیری پارادوکسی جدی در روابط ایران و عربستان در طول سالهای اخیر است. از یک سو عربستان ایران را به عنوان تهدید اصلی در سیاست خارجی خود تعریف کرده و نه تنها عمده توان خود را صرف مقابله با ایران می¬کند بلکه در پی تحریک بازیگران دیگر به خصوص امریکا برای مواجهه با ایران است. از سوی دیگر ایران به رغم درک رویکرد خصمانه ریاض و انتقاد متداوم از آن، همچنان مقابله با امریکا و اسرائیل را محور سیاست خارجی خود قرار داده است و خواستار مصالحه با طرفهای امریکایی- صهیونیستی برای پرداختن به تهدیدات عربستان نیست. این وضعیت عربستان را به چالشی جدی برای رهبران و مقامات سیاست خارجی ایران تبدیل کرده است. چون در صورتی که ایران بخواهد همزمان و به موازات عربستان به اتخاذ مواضع تهاجمی در برابر سعودیها بپردازد هم در چهارچوب مورد نظر ریاض یعنی گسترش و تداوم تنش در روابط بازی کرده است و هم عملا به افزایش تعارضات درون منطقه ای کمک کرده است که به نفع طرفهای غربی و اسرائیلی خواهد بود. در مقابل رویکرد متعادل ایران و تاکید بر کاهش تنشها نیز مانع از اعمال فشار لازم بر ریاض برای مجبور ساختن مقامات سعودی به تغییر رویکرد تهاجمی می شود. بر این اساس است که چنین پارادوکسی را می توان به عنوان چالش اصلی جمهوری اسلامی ایران برای تنظیم روابط خود با عربستان سعودی محسوب کرد.

telegram channel

درباره نویسنده

علی اکبر اسدی

علی اکبر اسدی

  • هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
  • پژوهش‌گر غرب آسیا
  • تماس: asadi@theinternational.ir

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته