سه شنبه 22 آبان 1397

Tuesday 13 November 2018

شما اینجا هستید:خانه/آسیا/گفتگو/هرميداس باوند: اگر به ديوان مي رفتيم سهم مان از ٢٠ درصد بيشتر مي شد

هرميداس باوند: اگر به ديوان مي رفتيم سهم مان از ٢٠ درصد بيشتر مي شد

نویسنده :  سه شنبه, 23 مرداد 1397    11:18    سرویس آسیا

اینترنشنال_سرویس آسیا/ داوود هرمیداس باوند كارشناس حقوق بين‌الملل درباره مذاکرات رژیم حقوق دریای خزر: «اگر به ديوان بین المللی دادگستری می رفتيم سهم‌مان از ٢٠درصد هم بيشتر می شد»، اما جمهوری اسلامی «به هر حال وارد دعوا نشد و روی همين كنوانسيون كه اكنون محل بحث است،كار كرد»

كنوانسيون رژيم حقوقي درياي خزر عصر يكشنبه و در پنجمين اجلاس سران كشورهاي ساحلي درياي خزر در شهر آكتائو قزاقستان: توسط سران جمهوري اسلامي ايران، روسيه، قزاقستان، آذربايجان و تركمنستان امضا شد. امضاي اين كنوانسيون با اعتراضاتي به تحولات ايجاد شده در تقسيم بندي هاي مربوطه همراه بوده است.
در گفت وگو با داوود هرميداس باوند كارشناس حقوق بين الملل به سير تاريخي حقوق حاكم بر اين دريا و رويه هاي تقسيم بندي پرداختيم تا روشن شود كه آيا تغييرات صورت گرفته موجب كاهش حق ايران بوده يا خير. باوند ضمن تشريح سوابق امر توضيح داد كه حق ايران كاهش يافته و اين درحالي است كه اگر تصميم گيري در اين باره به ديوان دادگستري بين المللي سپرده شده بود احتمال داشت سهم ما از ٢٠درصد نيز بيشتر باشد. او در عين حال تاكيد مي كند نمي توان بدون در نظر گرفتن مناسبات و روابط في مابين و عنصر قدرت در عرصه سياسي و بين المللي در اين خصوص قضاوت كرد لذا بايد درنظر داشت كه ايران در مقابل چهار كشور حاشيه درياي خزر تنها است.

برخي از نمايندگان مجلس به توافقات صورت گرفته با كشورهاي حاشيه درياي خزر انتقاد دارند. براي اينكه مشخص شود در تفاهمات جديد چه تغييري در حق و حقوق ايران صورت گرفته است، بفرماييد كه به موجب معاهدات پيشين رويه تقسيم بندي ها چگونه بوده است؟
در بررسي تقسيم بندي هاي درياي خزر بايد به سير تاريخي نظر داشت. براساس قرارداد ١٩٢١ آزادي كشتيراني براي ايران و شوروي لحاظ شده بود. در قرارداد ١٩٤٠ نيز ١٠ مايل به عنوان منطقه انحصاري ماهيگيري در نظر گرفته شد.

امتياز شيلات هم به شوروي داده شده بود، اين طور نيست؟
شوروي ها از ايران خواستند كه امتيار شيلات خود را به صورت قراردادي به آنها واگذار كند. ايران خودداري كرد و روس ها نيز ارتباطات تجاري خود را تحريم كردند زيرا در آن تاريخ حتي نفت مناطق شمالي نيز از بادكوبه وارد مي شد. راه هاي شوسه كم بود و اغلب نيازهاي مناطق شمالي ايران از طريق قفقاز و بادكوبه تامين ماشد بنابراين در قرارداد ١٩٢٧ امتياز شيلات براي ٥ سال به شوروي ها داده شد. بعد از اتمام اين قرارداد اما دولت دكتر مصدق از تمديد آن خودداري كرد و صرفا بحث كشتيراني و ماهيگيري در ميان بود.

بعد از فروپاشي شوروي چه تغييراتي در تقسيم بندي ها ايجاد شد؟
سه كشور جديد ادعا كردند كه قراردادهاي ١٩٢١ و ١٩٤٠ مربوط به گذشته است و بايد به منابع بستر و زيربستر نيز توجه شود. قزاقستان مدعي بود كه چون درياي خزر از طريق رودخانه هاي ولگا و دن به درياي سياسي و بالتيك مرتبط شده است خصوصيت درياي آزاد را دارد و بايد مقررات درياهاي آزاد را به آن تسري داد. روس ها با اين نگاه موافق نبودند و دولت آذربايجان نيز پيشنهاد تقسيم براساس طول سواحل را طرح كرد. قراردادهايي نيز با كنسرسيوم هاي خارجي منعقد كرده بود. تركمنستان پيشنهاد كرد كه منهاي ٤٥ مايل به عنوان منطقه انحصاري، منطقه مشاع به حساب آيد. ايران و روسيه نيز طرفدار اين نظر بودند اما آذربايجان قراردادهايي بست و حتي روسيه در سازمان ملل اسنادي را ارايه كرد كه نشان دهد اين قراردادها خلاف حقوق بين الملل است. در عين حال شركت هاي روسي مثل گازپروم در همان كنسرسيوم ها حضور داشتند. يعني روس ها يك رويه دوگانه داشتند. در ١٩٩٨ روسيه كه طرفدار نظريه مشاع بود بستر درياي خزر را با قزاقستان براساس طول سواحل تقسيم كرد. عين همين قرارداد بين روسيه و جمهوري آذربايجان نيز منعقد شد. قزاقستان و تركمنستان نيز همين كار را كردند.

هر كدام چه سهمي بردند؟ سهم ايران چقدر شد؟
سهم ايران حدود ١٢درصد بود. يعني همان خط آستارا- حسين قلي.

بحث ٢٠درصد كي مطرح شد؟
در زمان آقاي خاتمي ايران پيشنهاد كرد كه تقسيم بندي ها به مساوات باشد يعني هر كشور ٢٠درصد سهم داشته باشد. اين پيشنهاد مورد استقبال روسيه، آذربايجان، قزاقستان و تركمنستان قرار نگرفت اما ايران اعلام كرد كه اجازه نمي دهد كسي در ٢٠درصد آب هاي مجاور و منابع فعاليت كند. بنابراين شركت بريتيش پتروليوم منطقه را تخليه كرد.

در تفاهم جديد سهم ايران چقدر است؟
در اين پيشنهاد جديد ١٥درصد به عنوان آب هاي ساحلي يا درياي سرزميني احتساب شده و ١٠ مايل نيز به عنوان منطقه انحصاري شيلات درنظر گرفته شده است. بنابراين تقسيماتي كه كشورهاي حاشيه درياي خزر قبلا بين خود كرده بودند به جاي خود هست و تغييري نكرده است. مساله اين است كه ايران به جاي ٢٠ مايل خود ١٥ مايل خواهد داشت. به اضافه آن ١٠ مايل منطقه انحصاري ماهيگيري.

انتفاع ما در اين توافق جديد چه خواهد بود؟ آيا نمي شد كه وضعيت بهتري داشته باشيم؟
نكته اين است كه روسيه، قزاقستان، تركمنستان و آذربايجان با يكديگر هم نظر و يك صدا هستند. ما در مقابل اينها تنها هستيم. چهار كشور از پنج كشور حاشيه درياي خزر با يكديگر متحد هستند و حتي كنفرانس هاي چهارجانبه برگزار مي كنند.

منظورتان اين است كه بايد خود را با شرايط جديد تطبيق دهيم؟
مثل اينكه اين طور است زيرا از اول هم موضع گيري هاي ما خيلي جدي نبود. قدري فريب روس ها كه مي گفتند طرفدار نظريه مشاع هستند را خورديم و ديديم كه در ميان راه ١٨٠ درجه تغيير رويه داده و بستر را تقسيم كردند. با همين تقسيم بندي سهم ما ١٢درصد شد. با اين حال ما روي ٢٠درصد پافشاري مي كرديم اما گويا به ١٥درصد كاهش خواهد يافت.

امكان ادامه به شيوه قبلي يعني اصرار به سهم ٢٠درصدي فراهم نبود؟
توجه داشته باشيد كه براساس ٢٠ مايل فقط با آذربايجان و تركمنستان در ارتباط بوديم و يك مثلث شكل مي داديم.

هيچ راهي براي افزايش سهم ايران وجود نداشت؟
به نظر من اگر به ديوان مي رفتيم سهم ما از ٢٠ مايل هم بيشتر مي شد اما كشورهاي حاشيه درياي خزر توافقي به حل و فصل مساله از اين طريق نداشتند.

گفتيد كه آن چهار كشور با هم همصدا هستند اما آيا ما به تنهايي نمي توانستيم درخواست ارجاع به ديوان را ارايه كنيم؟
نه، مگر اينكه وارد يك دعواي حقوقي و بين المللي مي شديم. به هر حال ايران وارد دعوا نشد و روي همين كنوانسيوني كه اكنون محل بحث است، كار كرد.

در حوزه هاي كشتيراني، حفظ محيط زيست و ماهيگري نيز تغييراتي لحاظ شده است؟
در مورد ماهيگيري نيز با توجه به سابقه كشورها در اين حوزه سهميه بندي شده است. روسيه سابقا در همه پهنه صيد مي كرد و ايران بيشتر صيد ساحلي داشت ضمن اينكه از نظر كنوانسيون امكان صيد در پهنه را دارد. مساله تكثير ماهي ها را نيز مورد توجه قرار داد. روس ها معتقد هستند كه بيشترين تكثير را داشته اند. بايد به موضوع آلودگي نيز توجه داشت كه ٧٠درصد آن از رودهاي اورال و ولگا است كه كارخانه هاي روسيه در كنار آن قرار دارد. در واقع روس ها در زمينه ماهيگيري نيز براي خود سهم قابل توجهي در نظر گرفته اند. در امر حفظ محيط زيست نيز اشتراكي عمل خواهد شد به هر حال اين موضوعي نيست كه هر كشوري به تنهايي به آن وارد شود، به خصوص اينكه مشكلات بسياري ايجاد شده است. سدسازي هاي انجام شده نيز مشكل ساز است چون ماهيان خاوياري دو نوع هستند، برخي بايد در رودخانه ها تخم ريزي كنند و اين سدسازي ها مانع حركت آنها هستند. ماهي هاي خاوياري درياپايه نيز مشكل ديگري دارند. موجودي به نام شانه دار وارد دريا شده كه غذاي او ماهي كيلكاست كه اتفاقا غذاي ماهي هاي خاوياري هستند. اين است كه ماهيان خاوياري تا ١٠ سال آتي منقرض مي شوند.
منبع: اعتماد

telegram channel

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته