چهارشنبه 5 ارديبهشت 1397

Wednesday 25 April 2018

شما اینجا هستید:خانه/نگاه دیگران/چالش چین در میانجیگری میان افغانستان و پاکستان

چالش چین در میانجیگری میان افغانستان و پاکستان

نویسنده :  دوشنبه, 04 دی 1396    14:36    سرویس نگاه از بیرون

اینترنشنال- سرویس نگاه دیگران/ صلاح‌الدین ربانی وزیر خارجهٔ کشور به رغم مشکل به وجود آمده در بلخ و به تعلیق ماندن شروع کار والی جدید، به بیجینگ (پکن، پایتخت چین) سفر کرد تا در اولین نشست سه‌جانبهٔ افغانستان، پاکستان و چین شرکت کند. این اجلاس در سطح وزیران خارجهٔ سه کشور برگزار می‌شود. چنین می‌نماید که این بار چین پیش‌قدم شده است و می‌خواهد که بین افغانستان و پاکستان میانجی‌گری کند. برگزاری اجلاس وزیران خارجهٔ افغانستان، چین و پاکستان، ابتکار بیجینگ است. چین می‌خواهد که این نشست‌های سه جانبه را به یک روند بدل کند تا از طریق آن افغانستان و پاکستان به تفاهم برسد.
چین می‌داند که رییس جمهور محمداشرف غنی راه تامین ثبات را صلح میان افغانستان و پاکستان می‌داند. بیجینگ با در نظر داشت همین موضوع میان افغانستان و پاکستان میانجی‌گری می‌کند. محمداشرف غنی پس از روی کارآمدن حکومت وحدت ملی به بیجینگ سفر کرد و دیدگاه‌هایش را با رهبران آن کشور در مورد معضل افغانستان و پاکستان در میان گذاشت. چینی‌ها از دیدگاه‌های جانب افغانستان آگاهی کامل دارند. چین در زمان حامد کرزی هم برای نزدیک‌سازی افغانستان و پاکستان میانجی‌گری کرده بود.
واقعیت دیگری که در این‌جا باید در نظر گرفت این است که تلاش‌های چین در موازات سیاست امریکا و ناتو در قبال افغانستان نیست. با آن که بین کشورهای عضو ناتو، امریکا و چین تضاد منافع وجود دارد، ولی بیجنیگ تلاش کرده است که در مذاکره با کابل و ابتکارهای دیپلوماتیکش چراغ سبز غربی‌ها را هم داشته باشد. چین می‌داند که ساحهٔ استراتژیک همکاری‌های امنیتی و نظامی با کابل به ناتو و ایالات متحده ارتباط دارد و اگر عامل ناتو و امریکا نباشد، واقعیتی به نام سازمان دولت در جغرافیای افغانستان آن قدر ضعیف می‌شود که دیگر در محاسبه نمی‌آید. به همین دلیل به نظر نمی‌رسد که چین بخواهد بر خلاف نظر امریکا و ناتو اقدام کند. امریکا و ناتو هم چین را متهم به تماس‌های نامشروع با طالبان نکرده‌اند. از این فاکت می‌توانیم نتیجه بگیریم که چین حداقل در این مرحله نمی‌خواهد ابتکار دیپلوماتیکش بر ضد تلاش‌های امریکا در افغانستان باشد. چین احتمالاً به امریکایی‌ها پیام داده است که تلاش‌های دیپلوماتیک پکن، نه ناقض تلاش‌های نظامی ناتو بلکه مکمل آن است.
در گذشته ما نشست‌های سه‌جانبهٔ امریکا، افغانستان و پاکستان را داشتیم. در یک مرحله هم انقره میان کابل و اسلام‌آباد میانجی‌گری. مقام‌های چینی در نشست‌های چهارجانبهٔ امریکا، افغانستان، پاکستان و چین نیز در سطح بالا شرکت می‌کردند و از تمام مباحث استراتژیکی که در آن مطرح شده است، آگاهی دارند. چین شاید تصور می‌کند که در مقایسه با ترکیه و امریکا در میانجی‌گری مؤثر است. نفوذگذاری و فشار ایالات متحده بر پاکستان در طول سال‌های گذشته آن طوری که کابل انتظار داشت، نتیجه نداد. پاکستان سران طالبان برای مذاکره با مقام‌های امریکایی به قطر آورد، اما به رغم درخواست‌های مکرر امریکا، فشاری روی طالبان نیاورد تا با کابل وارد مذاکره شوند. ترکیه هم در این زمینه کاری کرده نتوانست. این وضعیت سبب شد که ایالات متحده سیاست عبور تدریجی از مداراجویی با پاکستان را در پیش بگیرد. سخنان معاون رییس جمهور امریکا موید این امر است. اما چین هم‌پیمان استراتژیک پاکستان است. «استبلشمنت» (هسته قدرت) پاکستان نه تنها که سوءظنی به چین ندارند بلکه این کشور را متحد قابل اعتماد خود می‌دانند. چین نفوذ قابل توجه و گسترده در پاکستان دارد. نفوذ چین بر پاکستان با نفوذ اتحاد شوروی بر افغانستان در سال‌های ۱۹۶۰ -۱۹۷۰ قابل مقایسه است. چین در هر عرصه‌ای در پاکستان سرمایه‌گذاری کرده است. جنرال‌های پاکستانی هم برای برقراری نوعی توازن قوا با هند، تلاش می‌کنند که به فناوری نظامی چین دست یابند. علاوه بر این‌ها چین همسایهٔ پاکستان است و این امر قابلیت نفوذگذاری چین در پاکستان را به شدت بالا می‌برد. از آن‌جایی که چین به پاکستان نفوذ دارد حتماً می‌تواند به رهبران شورای کویتهٔ طالبان هم به ساده‌گی دست‌رسی داشته باشد. چین عضو ایتلاف بین المللی به رهبری امریکا که پس از حملهٔ یازدهم سپتامبر تشکیل شد و بعد به طالبان و القاعده حمله کرد، نبود. به همین دلیل رهبران طالبان هم از تماس با چین شاید هراسی به دل راه ندهند. این واقعیت‌ها نشان می‌دهد که چین ابزار فشار کافی برای اعمال نفوذ بر تصمیم‌گیری‌های استراتژیک پاکستان دارد. به همین دلیل است که مقام‌های دولتی افغانستان گوشهٔ چشمی به چین دارند و فکر می‌کنند که اگر بیجینگ بخواهد می‌تواند موثر باشد.
اما واقعیت دیگر این است که چین سخت تلاش می‌کند تا منافع پاکستان لحاظ شود. چین همیشه بحران افغانستان را از چشم پاکستان دیده است. پاکستان به این باور است که اگر به طالبان عقبهٔ استراتژیک در قلمروش فراهم نکند، این گروه ربط خود را با وضعیت از دست می‌دهد و این امر هند را در موقعیت نیرومند قرار می‌دهد. پالیسی پاکستان در قبال افغانستان سخت هندمحور است. این چیزی است که چین با آن مخالفت استراتژیک ندارد. چین سخت تلاش می‌کند تا هند در موقعیتی قرار نگیرد که پاکستان از آن ناراضی باشد.
فاکت مهم دیگر این است که چین معیار مشخص و خط سرخ‌های روشن برای تلاش‌هایش در افغانستان ترسیم نکرده است. به طور مثال امریکا می‌گوید که طالبان باید خشونت را کنار بگذارند، با کابل وارد مذاکره شوند و با قبول قانون اساسی، بخشی از روند سیاسی مشروع افغانستان باشند. معیار امریکا و دیگر کشورهای عضو ناتو قانون اساسی افغانستان و سیاست دموکراتیک است. اما چین تا حال مشخص نکرده است که قانون اساسی افغانستان را به عنوان خط سرخ به پاکستان و طالبان مطرح می‌کند یا نه. اگر میانجی خط سرخ تعریف شده نداشته باشد، هر نوع تلاش برای مذاکره ناکام می‌کند. این موضوعی است که حتماً افغانستان روی آن با چین چانه خواهد زد.
چندی قبل وزارت خارجهٔ پاکستان اعلام کرد که اسلام‌آباد یک سند پیشنهادی همکاری به کابل داده است که در آن ایجاد کمیسیون‌های مشترک نظامی، استخباراتی، دیپلوماتیک و اقتصادی برای اعتمادسازی پیش‌بینی شده است. در این سند هم‌چنان آمده است که کابل برای مذاکره و مصالحه با طالبان یک برنامه بسازد، پاکستان از نفوذش کار بگیرد تا سران طالبان روی میز مذاکره بیایند و چین مذاکرهٔ احتمالی کابل و طالبان را زمینه‌سازی و میزبانی کند. تا حال کابل به این سند پاسخ رسمی نداده است. اما چیزی که روشن است این است سندی که وزارت خارجهٔ پاکستان از آن صحبت می‌کند در هم‌آهنگی با چین ساخته شده است. در این سند هیچ چیزی در مورد لزوم از بین بردن شبکه‌های حمایتی و پایگاه‌های شبکهٔ حقانی و طالبان در خاک پاکستان نیامده است. این امر به وضوح نشان می‌دهد که چین قضیه را از عینک پاکستان می‌بیند. این موضوع هم در مذاکرات وزیران خارجهٔ افغانستان، پاکستان و چین حتماً مطرح خواهد شد.

منبع: هشت صبح افغانستان

telegram channel

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته