شنبه 28 مرداد 1396

Saturday 19 August 2017

شما اینجا هستید:خانه/گفتمان منافع ملی/خوزستان، محیط زیست و سیاست خارجی

خوزستان، محیط زیست و سیاست خارجی

نویسنده :  پنج شنبه, 14 بهمن 1395    21:43    سرویس گفتمان منافع ملی

اختصاصی اینترنشنال-سرویس منافع ملی/ وضعیت اسف بار هوای خوزستان در این روزها بار دیگر یک معضل کلیدی ایران را به میان کشیده است: تاثیرپذیری فزاینده از تغییرات آب و هوایی. ایران با آنکه کشوری چندان صنعتی‌ نیست و اقتصاد آن با فروش نفت خام تعریف می شود، اما به گونه ای روزافزون از این پدیده متاثر می گردد. دشواری تنفس در خوزستان و سیستان یکی از مهمترین نمادهای این تاثیرپذیری فزاینده است. اما آسیب پذیری ایران بسیار فراتر از این حوزه است و کم آبی، فرسایش خاک، غیرقابل سکونت شدن بخش های مهمی از شرق کشور و بسیاری آثار دیگر که دانشمندان این حوزه بر آن تاکید نهاده اند را می توان در عداد این تاثیرپذیری های فاجعه بار دانست.
اما با وجود آنکه ایران با سرعت و شدت از پیامدهای فاجعه بار تغییرات آب و هوایی متاثر می شود، این حوزه در سیاست خارجی کشور در حاشیه است. اگر ده اولویت نخست سیاست خارجی کشور را فهرست کنیم، بی شک نقش آفرینی در مدیریت تغییرات آب و هوایی در میان آنها نیست. نماد این کم توجهی سیاست خاورمیانه ای ایران است که به شدت فعال است، اما هم اندیشی، چندجانبه گرایی و رایزنی با سایر کشورها برای مدیریت این تغییرات و کاهش بلایای ناشی از آن چندان در این رفت و آمدها مطرح نیست. افزون بر این در سطح جهانی نیز ایران بازیگر نقش آفرینی در تحولات و تلاش ها برای مدیریت جمعی مسائل این حوزه نیست. شاهد این مدعا پیمان اخیر پاریس است که ایران به عنوان عضوی عادی در آن مشارکت داشت و نه عضوی موثر و حالا هم که این پیمان در معرض خطر است، در ایران آینده آن چندان مورد بحث و دغدغه نیست.این در حالی است که بسیاری از کشورهای در حال توسعه و درگیر در بحران های ناشی از تغییرات آب و هوایی در این حوزه فعالیت روزافزونی دارند. چین، هند و برزیل را می توان در شمار آنان دانست.
معضلات آب و هوایی ایران رو به افزایش است. از ریزگردها که نقش همسایگان در آنها گاهی بیان می شود، تا آب که به مسئله ای کلیدی در تنش های ایران و افغانستان تبدیل شده و تا خشکیدگی دریاچه ارومیه که می تواند تاثیراتی بر محیط همسایگی ایران داشته باشد، بخشی از این معضلات است. افزون بر این تغییرات جهانی آب و هوایی می تواند بر موقعیت و منابع قدرت ایران تاثیرات شدیدی بگذارد.
منافع ملی حکم می کند که این حوزه از حاشیه به متن سیاست خارجی کشور تغییر وضعیت دهد. اولویت بخشیدن به این حوزه در سیاست خارجی کشور شرط کافی برای حل و فصل آن نیست اما بی شک شرط لازم است. در ساختار نهادی و کارگزاری سیاست خارجی، در اتاق های فکر روابط بین الملل کشور که مشحون از ژئوپولتیک گرایی است و در دانشکده های علوم سیاسی باید جایی برای اولویت بخشیدن و پرداختن به جنبه های امنیتی، سیاسی و بین المللی این روند گشود و با متخصصین این حوزه تحقیقات بینارشته ای صورت داد.
ساختار نهادی کنونی سیاست خارجی کشور به شدت ژئوپولتیک محور است و موضوعات زیست محیطی عمدتا به عنوان موضوعاتی لوکس و حاشیه ای در این قالب تعریف شده است. این ساختار نهادی نیازمند گونه ای از بازتعریف است که موضوعات نوین در قالب آن قابل تعریف و پیشبرد باشند. ساختار دانشگاهی ایران در حوزه روابط بین الملل نیز به گونه ای است که این موضوع در حاشیه آن قرار دارد. شاهد آنکه تقریبا در سالیان اخیر هر موضوعی از سیاست خارجی آمریکا در پایان نامه های دانشجویی در این حوزه کاویده شده است، اما به زحمت می توان آثاری یافت که به رویکرد بین المللی ایران در قبال تغییرات آب و هوایی پرداخته باشد. ایران نیازمند محققین و دیپلمات هایی است که بر مسائل آب و هوایی اشراف داشته باشند و بتوانند از منظر منافع ملی این تغییرات را مفهوم بندی نموده و راهبرد ارائه دهند.
کوتاه سخن آنکه سیاست خارجی کشور در صورتی پویا و تامین کننده منافع ملی است که بتواند بر تحولاتی که منابع قدرت ایران و در راس آن شهروندان این کشور را متاثر می کند هوشمندانه تاثیر بگذارد. تغییرات آب و هوایی یکی از حوزه هایی که شهروندان و به طور کلی منابع قدرت ایران را به گونه ای روزافزون تحت تاثیر قرار می دهد. اولویت بخشی به این حوزه و تغییر موقعیت آن از حاشیه به متن سیاست خارجی کشور ضروری است.

telegram channel

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته