جمعه 6 ارديبهشت 1398

Friday 26 April 2019

شما اینجا هستید:خانه/گفتمان منافع ملی/چالش‌های احتمالی خروج آمریکا از سوریه برای ایران

چالش‌های احتمالی خروج آمریکا از سوریه برای ایران

نویسنده :  یکشنبه, 09 دی 1397    09:40    سرویس گفتمان منافع ملی

نویسنده: فرهاد وفایی فرد
اختصاصی اینترنشنال_سرویس گفتمان منافع ملی/ در روزهای اخیر دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در پیامی توئیتری از خروج نیروهای آمریکایی از خاک سوریه در آینده نزدیک خبر داد و گفت آمریکا پس از شکست داعش در سوریه، دلیل دیگری برای ماندن ندارد. تصمیمی که البته با واکنش‌های مثبت و منفی بسیاری همراه شد.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در نخستین واکنش خود از این تصمیم اعلام بی‌اطلاعی کرد و برخی از سناتورها مانند لیندزی گراهام و مارکو روبیو این تصمیم را خطای فاحشی دانستند. وزارت خارجه روسیه با استقبال از این تصمیم، آن را در راستای پیشبرد فرآیند سیاسی در سوریه دانست. انگلستان اما در مخالفت تلویحی، داعش را همچنان تهدیدی دانست که باید با آن مبارزه کرد. اسرائیل هم با پذیرش تلویحی این تصمیم، بر نگرانی‌های خود مبنی بر حضور ایران در سوریه تأکید کرد.
به هرروی فارغ از چرایی اتخاذ چنین تصمیمی از سوی ترامپ و اینکه آیا وزارت خارجه آمریکا یا سنا با خروج نیروهای آمریکایی از سوریه موافق هستند یا اینکه اساساً در جریان این تصمیم بوده‌اند یا خیر، پرسش اصلی، شرایط سیاسی سوریه پس از خروج نیروهای آمریکا و تأثیر این اقدام در سیاست‌ها و منافع ایران است. اگرچه برخی از تحلیلگران معتقدند خروج آمریکا از سوریه به سود ایران تمام خواهد شد و نقش این کشور در روندهای آینده سوریه افزایش خواهد یافت؛ اما به نظر می‌رسد احتمالات دیگری نیز وجود دارد که این فرضیه را به چالش خواهد کشید.
نخستین رویدادی که می‌تواند پس از خروج آمریکا از سوریه، سیاست‌ها و منافع ایران در این کشور را با چالش روبرو کند، کاهش سطح همکاری ترکیه در ائتلاف سه‌گانه با ایران و روسیه است. ترکیه پیش از این نیز بر سر عملیات نظامی ارتش سوریه در ادلب با ایران و روسیه اختلاف نظر داشت و درنهایت نیز با وجود فشار ایران، توانست موافقت روسیه را برای جلوگیری از حمله ارتش سوریه به ادلب جلب کند.
با خروج آمریکا از سوریه، تنها مانع عملیات نظامی ترک‌ها در شرق فرات نیز برطرف می‌شود و ترکیه می‌تواند بی‌محاباتر در سوریه به ایفای نقش بپردازد؛ نقشی که به نظر می‌رسد با برخی مواضع و سیاست‌های ایران همخوانی ندارد. از سوی دیگر ایران با سیاست ترکیه مبنی بر ایجاد منطقه‌ای حائل در شمال سوریه مخالف و خواستار حکومت یکپارچه اسد در تمام خاک سوریه است؛ اما خروج آمریکا از سوریه، ترکیه را جسورتر کرده است. وزیر امور خارجه ترکیه در روزهای اخیر، تداوم حضور نظامی فرانسه در سوریه را نیز بی‌فایده دانست و اعلام کرد ترکیه در اسرع وقت به شرق فرات می‌رود.
علاوه بر اینها به نظر می‌رسد همزمانی خروج آمریکا از سوریه با تلاش سه کشور ایران، روسیه و ترکیه برای تشکیل کمیته قانون اساسی سوریه، می‌تواند ترکیه را در انتخاب اعضای حاضر در این کمیته در جایگاه برتری قرار دهد. به‌ویژه پس از اینکه ترکیه با حمایت آمریکا،عملیات نظامی در شرق فرات را نیز آغاز کند.
دومین موضوعی که پس از خروج آمریکا از سوریه در تقابل با منافع ایران قرار دارد، نزدیکی ترکیه به آمریکا است. به نظر می‌رسد پس از برخی اختلاف نظرها میان سران آمریکا و ترکیه، این اقدام آمریکایی‌ها باعث جلب بیشتر ترکیه به سمت آمریکا می‌شود. موافقت وزارت خارجه آمریکا با فروش سامانه موشکی پاتریوت به ترکیه و ادعای اردوغان مبنی بر اینکه آمریکا را در جریان عملیات نظامی قریب‌الوقوع ترکیه در شرق فرات قرار داده، نشانه‌های بهبود روابط دو کشور است که اقدام اخیر واشنگتن در خروج نیروهای خود از خاک سوریه، می‌تواند این روابط را ارتقا دهد.
در همین چارچوب و پس از تصمیم اخیر ترامپ برای خروج نیروهای آمریکایی از سوریه، سخنگوی کاخ سفید از دعوت اردوغان از ترامپ برای سفر به ترکیه در سال 2019 خبر داد. بنابراین با توجه به تأکید ایران بر حضور اسد در آینده سیاسی سوریه و مخالفت احتمالی ترکیه با این موضوع، نزدیکی مواضع منطقه‌ای واشنگتن-آنکارا جایگاه سیاسی ترکیه را در تحقق اهداف خود در آینده سوریه بهبود می‌بخشد.
سومین نکته به نقش‌آفرینی روسیه در سوریه بازمی‌گردد. روس‌ها که از خلأ حضور نظامی آمریکا در بحران سوریه استفاده کرده بودند، حضور در خاورمیانه را ابزاری برای معامله در سایر پرونده‌های بین‌المللی می‌دانند. آنها اگرچه تاکنون نیز از سویی مانع تنش‌های نظامی شدید بین ایران و اسرائیل شده‌اند و از سوی دیگر تلاش کرده‌اند تا بیشترین نقش را در تدوین آینده سیاسی این کشور ایفا کنند، حال و با خروج آمریکا از سوریه، می‌توانند مرکز ثقل سیاسی و نظامی این کشور باشند. قدرت‌یابی بیشتر روس‌ها در سوریه و کاهش سطح همکاری آنها با ایران برای بازیگری در تحولات سوریه از نتایج احتمالی خروج آمریکا از سوریه خواهد بود. روس‌ها که چند روز پس از توافق تهران درباره ادلب، در سوچی با ترکیه به توافق دیگری دست یافتند که عملیات نظامی ارتش سوریه در ادلب را به تعویق انداخت، نشان داده‌اند که گاهی بازیگری غیرقابل پیش‌بینی در سوریه هستند. بنابراین ممکن است آنها نیز در آینده با ترکیه بر سر کنارگذاشتن اسد از قدرت یا حتی خروج ایران از سوریه کنار بیایند و این یعنی عبور از خط قرمز ایران.
به هرحال سه گزاره فوق نشان می‌دهد خروج نظامیان آمریکا از سوریه، باعث تقویت نقش ترکیه در این کشور می‌شود؛ موضوعی که در تهدیدهای همین چند روز اخیر ترک‌ها علیه کردها خود را نشان داده است. روسیه نیز به دنبال استفاده از خلأ عدم حضور مؤثر آمریکا خواهد بود. بنابراین ایران باید هوشمندانه در پازل سوریه ایفای نقش کند تا بازنده تصمیم اخیر ترامپ نباشد.

telegram channel

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته