چهارشنبه 28 شهريور 1397

Wednesday 19 September 2018

شما اینجا هستید:خانه/گفتمان منافع ملی/پرونده های منافع ملی: تیم مذاکراتی ایران نیازمند ترمیم است

پرونده های منافع ملی: تیم مذاکراتی ایران نیازمند ترمیم است

نویسنده :  شنبه, 22 ارديبهشت 1397    16:48    سرویس گفتمان منافع ملی

اختصاصی اینترنشنال-سرویس گفتمان منافع ملی/ با خروج آمریکا از برجام، دیپلماسی ایران با شرایط بسیار سخت تری برای پیشبرد منافع ملی مواجه خواهد بود. آنچه اکنون روشن است آنکه تیم مذاکراتی ایران برای مذاکره با اروپایی ها با هدف گرفتن تضمین های عینی خود را آماده می کند. این تیم برای نیل به موفقیت نیازمند ترمیم است. بدون ترمیم تیم مذاکراتی رسیدن به نتایج مطلوب احتمالا دشوارتر خواهد بود. نکات ذیل را در این راستا می توان مطرح کرد:

1-تخصص غالب در تیم مذاکراتی برجام، سیاست خارجی آمریکاست. چه تیمی که مذاکره می کرد و چه کسانی که مشاوره می دهند و می دادند تخصص سیاست خارجی آمریکا دارند و نقطه عزیمت تحلیل و توصیه های سیاستی آنان همواره کنشگری آمریکا بوده است. اکنون که آمریکا به عنوان طرف محوری از برجام خارج شده بدان معناست که به تخصص های جدیدی هم در تیم مذاکراتی نیاز است. افزودن متخصصین با تجربه سیاست خارجی سه کشور اروپایی و نیز چین به تیم مشورتی که از رزومه های علمی و تجربی چشمگیری در این حوزه برخوردار باشند از ضروریات تامین منافع ملی در شرایط جدید است. روشن است که متخصصین یک روزه، "جلاسان گردگو" و توریست های علاقمند به سرزمین های اروپایی، در شرایط جدید دردی دوا نخواهند کرد .

2-مذاکرات جدید با اتحادیه اروپا به شدت فنی خواهد بود. این امر بویژه در حوزه تعاملات اقتصادی و تجاری با اتحادیه اروپا مصداق می یابد. این در حالی است که بخش اعظم کادر بالای دیپلماتیک ایران به دلیل دهه ها زیست ذهنی در جهان ژئوپلتیک و خاورمیانه محور، نگاه و تحلیلی ژئوپلتیک-خاورمیانه ای به جهان دارند.. وزارت خارجه ایران برای جهان ژئوپلتیک ساخته شده است و هنگامی که زمین بازی به ژئواکونومی تغییر می کند، کارایی این نهاد به طور چشمگیری افت می کند. بنابراین در ترمیم تیم جدید باید به متخصصین زبده تجارت بین الملل، بویژه آنانی که در دانشگاهها و وزارت خانه های اقتصادی کشور صاحبنظر محسوب می شوند و تجارب بین المللی دارند میدان داد. جبران این ضعف کلیدی تیم مذاکره کننده برای تامین منافع ملی ضرورت تام دارد.

3- 30 درصد کل تجارت خارجی ایران با چین صورت می گیرد. چین دومین اقتصاد بزرگ جهان است و در شرایطی که مذاکرات با اروپا با شکست مواجه شود این کشور از معدود روزنه های دیپلماسی اقتصادی ایران خواهد بود. اما به جرات می توان گفت در این حوزه تیم مذاکراتی ایران ضعیف است. همین اکنون تمامی نگاهها به اروپا دوخته شده در حالی که شریک اول تجاری ایران چین است و کنش محدود کننده چین در دوره جدید و در فرایند بازگشت تحریم های آمریکا می تواند بر اقتصاد ایران و زندگی نیم بند این ملت نجیب تاثیرات بسیار منفی برجای بگذارد. بنابراین افزودن چین شناسان زبده وزارت خارجه به تیم مذاکراتی و یا پیشبرد مذاکرات همزمان و هدفمند با چین در دوره جدید اهمیت و اولویت دارد. روشن است که بازگشت به چین در شرایطی که همه پنجره ها بسته شده باشد، لطمات جبران ناپذیری برای منافع ملی خواهد داشت. سیاست خارجی ایران استراتژی مشخصی در قبال تعامل با چین ندارد. تاکنون تصور می شد که با پیشرفت برجام طراحی این استراتژی چندان اهمیتی نخواهد داشت، اما در شرایط جدید، ایران نیازمند پیشبرد مذاکرات هدفمند با چین است. پیشبرد این مذاکرات از جلاسان گردگو یا اهل تفنن برنمی آید.

4-تیم مذاکراتی از پشتوانه نظری-کارشناسی توانمندی برخودار نیست. در ایران پژوهش عمدتا زینت و نه ضرورت است و فرهنگ یادگیری متقابل در میان نخبگان ایرانی بسیار ضعیف است. این ضعف در پشتوانه علمی تیم مذاکراتی ایران به روشنی قابل مشاهده است. در تمامی سالهایی که ایران درگیر یکی از سنگین ترین بحران های سیاست بین الملل بوده، هیچ تحقیق علمی متناسب با این چالش سترگ در کشور انجام نشده است. معدود نهادهای پژوهشی ذلیل شده ای که در کشور وجود دارند بیشتر به حیاط خلوت افراد اجرایی و یا به ماشین های مونتاژ گزارش های بی مصرف تبدیل شده اند. این نکته به شدت قابل تامل است که ایران سالانه مستقیم و غیرمستقیم میلیاردها دلار برای ارابه سازان جاده مخصوص هزینه می کند، اما کسی حاضر نیست در پژوهش روابط بین الملل در کشوری که داعیه قدرت اول منطقه ای شدن دارد و هر آینه در معرض تروریسم، تجزیه و مکر قدرت های بزرگ است سرمایه گذاری چندانی صورت دهد. کل بودجه پژوهش در روابط بین الملل ایران احتمالا از بودجه تشریفات یک وزارتخانه دست چندم هم کمتر است. این ضعف بیش از هر جایی در میز مذاکرات و ناموازنه در تسلط اطلاعاتی-تحلیلی دو طرف خود را نشان می دهد. حتی در چنین شرایطی در این کشور محققین زبده ای که پیوسته به مفهوم بندی مافع ملی ایران می اندیشند هنوز وجود دارند. تیم مذاکراتی جدید نیازمند یک تیم پژوهشی-مشورتی هم هست تا بتواند این وظیفه سنگین ملی را به پیش ببرد. البته گذر از نگاه قرن نوزدهمی به دیپلماسی و پذیرش این نکته که در خارج از توپخانه هم افرادی یافت می شوند که فهمی از جهان و منافع ایران دارند، پیش شرط چنین تحولی است.

telegram channel

درباره نویسنده

محسن شریعتی نیا

محسن شریعتی نیا

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته