پنجشنبه 22 آذر 1397

Thursday 13 December 2018

شما اینجا هستید:خانه/قدرت های بزرگ /چشم انداز روابط چین و آمریکا

چشم انداز روابط چین و آمریکا

نویسنده :  جمعه, 15 بهمن 1395    22:11    سرویس قدرت های بزرگ

اختصاصی اینترنشنال-سرویس قدرت های بزرگ/ سرنوشت و جهت آینده روابط دو جانبه چین و آمریکا که به نوعی مهم¬ترین روابط دوجانبه جهان نیز می-تواند باشد، علاوه بر اینکه یکی از موضوعات مورد علاقه بسیاری از متفکرین و تحلیل¬گران بین المللی است همچنین می¬تواند جهت و ماهیت سیاست های دیگر بازیگران عرصه سیاست بین الملل را نیز به صورت جدی تحت تاثیر قرار دهد. شعار " بازسازی و احیای آمریکا " از سوی دونالد ترامپ و همچنین انتخاب شعار "احیای مجدد عظمت چین " از سوی شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، دو شعار مهمی است که می¬تواند پازل روابط آینده چین و آمریکا را پیچیده تر از گذشته و همچنین ماهیت بازی دو جانبه را به بازی با حاصل جمع صفر تغییر دهد. اگرچه شاید هنوز نتوان چنین قضاوت صریحی در این زمینه انجام داد لیکن تلاش می شود تا در ادامه، چشم¬انداز روابط دوجانبه چین و آمریکا در قالب دو الگوی خوش بینانه تداوم همکاری و الگوی بدبینانه گسترش حوزه رقابت و منازعه دو جانبه را مورد تحلیل و دقت نظر قرار داد.
1. تداوم الگوی همکاری
واقعیت آن است که از سال 2008 تا کنون، یک منش رفتاری جدیدی در منشور و ماهیت تصمیم سازی چین رخنه و ورود کرده است. رهیافت جدیدی که کارشناسان و تحلیل¬گران حوزه سیاست بین الملل از آن با عنوان " چین جسور " یاد کرده اند. بر اساس این رهیافت جدید که در واقع حاصل درک استراتژیک تصمیم سازان سیاسی چین از بحران در نظم سیاسی و اقتصادی موجود در ساختار سیاست بین الملل و ایجاد فرصتی ویژه برای تسری در این ساختار است، چین تمایلات برونگرایانه¬تری از خود به نسبت گذشته بروز داد و توانست به دستاوردهای مهمی همچون ایجاد بانک توسعه زیرساخت آسیایی، حضور یوان در سبد ارزی صندوق بین المللی پول، حضور نرم نظامی در منطقه خاورمیانه به خصوص در قالب ایجاد پایگاه نظامی در جیبوتی و … دست یابد. به بیان دیگر سیاست با ریسک بالای چین توانست با استفاده بهینه از فرصت زمانی پیش آمده با پاداش بالا نیزتوام شده و بسترها و زمینه های نفوذ چین در سیستم بین الملل را بیش از پیش افزایش دهد. حال سوالی را که می¬توان در اینجا مطرح کرد آن است که آیا چین همچنان به همین مسیر هشت ساله یعنی اتخاذ سیاست های " جسورانه "تداوم خواهد داد یا خیر؟ و اینکه تداوم این مسیر ماهیت روابط چین و آمریکا را به کدام سمت سوق خواهد داد؟ برای پاسخ به این سوال باید گفت که انتخاب دونالد ترامپ به عنوان رئیس جمهور آمریکا و عدم پیش بینی پذیری وی تا حدود زیادی چین را نیز با عدم قطعیت و ابهام در اتخاذ تصمیات جسورانه تر روبرو کرده است. به گونه ای که می توان گفت چین سیاست یک گام به عقب برای عبور از دوره عدم قطعیت پیوند خورده با انتخاب دونالد ترامپ را پیش خواهد گرفت و بر این اساس تلاش خواهد کرد تا زمینه ها و بسترهای بیشتر همکاری با امریکا را حفظ نماید. هرچند آمریکایی ها تلاش دارند تا با نزدیکی بیشتر به تایوان و نقش آفرینی بیشتر در منازعات منطقه ای تا حدودی فشارهای استراتژیک بیشتری بر چین وارد نمایند لیکن نکته مهمی که باید به آن توجه نمود آن است که اگر چین و آمریکا تلاش نمایند تا این رقابت ها را به حوزه منازعه بکشانند، تمام جهان درگیر این منازعه خواهد شد. امری که به نظر می رسد نه مطلوب امریکا است که در حال طی کردن دوره " نقاهت" سیاسی و اقتصادی است و نه مطلوب چین که توسعه را به مثابه یک انتخاب استراتژیک حداقل تا یک دهه آینده برگزیده است. از طرف دیگر نیز برخی کارشناسان اذعان دارند که انتخاب برنستاد به عنوان سفیر آمریکا در چین که سابقه دوستی دیرینه ای با شی جین پینگ رئیس جمهور چین دارد نیز می تواند نشان دهنده اهمیت روابط چین و آمریکا برای دونالد ترامپ و تداوم مسیر همکاری با چین باشد.
2) گسترش الگوی رقابت و منازعه
بر اساس این رهیافت باید گفت که برون گرایی چین و تلاش این کشور برای نظم سازی منطقه ای و بین المللی و همچنین افزایش میزان شفافیت این کشور در حرکت به سمت " یارگیری های استراتژیک" می تواند به افزایش حجم و دامنه رقابت ها و منازعات دو جانبه به خصوص در منطقه آسیا پاسفیک دامن زند. نکته مهم دیگری که می تواند افزایش ضریب رقابت و منازعه میان دو کشور را باعث شود رامی توان به فهم و ادراک چین از " نظم مستقر " و وجود بحران عمیق در این نظم مربوط دانست که اگر چینی ها بخواهند این فهم و ادراک از بحران در نظم مستقر را به سیاست تبدیل نمایند، طبیعی است که آینده می تواند بسیار خطرناک تر از آنچه فکر می کنیم باشد. گزارش " بحران در نظم لیبرال "که به زبان چینی در سایت people daily منتشر شده است تاکید می نماید که نظم غربی به صورت اساسی دچار بحران شده است و خروج از این بحران هم برای آمریکا و هم برای دیگر کشورهای تعریف شده در چارچوب این نظم بسیار دشوار است. به بیان دیگر این گزارش بیان می دارد که هم کشورهای مرکز در سرمایه داری و هم کشورهای پیرامون در این نظم به صورت اساسی درگیر بحران خواهند بود و خروج از این بحران هم به راحتی امکان پذیر نیست. از این‌رو اگر چینی‌ها بخواهند این ادراک از نظم را به سیاست تبدیل نمایند طبیعی است که دوگزینه را پیش رو خواهند داشت. اول آنکه مسیر و سیاست چین برونگرا که از 2008 تا کنون انتخاب شده است را تداوم خواهند داد و در این مسیر نیازمندی این کشور به یارگیری استراتژیک بیشتر خواهد شد و دوم آنکه نتیجه قطعی چنین مسئله‌ای را نیز می توان گسترش و افزایش حجم رقابت استراتژیک میان دو کشور چین و آمریکا در آینده دانست.

telegram channel

درباره نویسنده

محمد زارع

محمد زارع

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته