چهارشنبه 7 خرداد 1399

Wednesday 27 May 2020

شما اینجا هستید:خانه/قدرت های بزرگ /رد پای قدرت های بین المللی در پروژه کانال استانبول

رد پای قدرت های بین المللی در پروژه کانال استانبول

نویسنده :  شنبه, 16 فروردين 1399    15:47    سرویس قدرت های بزرگ

محمد شریفی کرجان

اختصاصی اینترنشنال/ سرویس قدرت های بزرگ/ پروژه کانال استانبول ترکیه، یکی از بزرگترین و پرهزینه ترین پروژه های ترکیه و حتی جهان به حساب می آید که این روزها به یکی از اولویت های اساسی دولت ترکیه و شخص رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه تبدیل شده است. به نوعی که حتی شیوع ویروس کرونا و اتخاذ تدابیر ویژه از سوی حاکمیت ترکیه در برابر این بحران جهانی هم نتوانست مانع از برگزاری جلسه مناقصه این پروژه شده و در بهبوهه مبارزه جهان با ویروس کرونا، دولت ترکیه یک گام دیگر در عملی کردن پروژه عظیم کانال استانبول برداشت.

پروژه کانال استانبول که در چند ماه اخیر به یکی از مهمترین بحث های سیاسی در ترکیه تبدیل شده و مخالفان و موافقان زیادی را پیرامون خود جمع کرده است در زبان ساده "پروژه ایجاد جایگزین برای تنگه بسفر" به حساب می آید که در پی آن مسائل بسیار متنوع سیاسی، اقتصادی، امنیتی، اجتماعی، دفاعی، انسانی و ... را با خود به همراه می آورد. پروژه ای که اگرچه اساس آن اتصال دریای سیاه به دریای مدیترانه و ایجاد یک آلترناتیو برای تنگه بسفر است ولی یک پروژه عظیم شهرسازی به حساب می آید که در رسانه ها از آن به عنوان "پروژه دیوانه" یاد می شود. پروژه ای در امتداد 45 کیلومتر که دریای سیاه و را به دریای مرمره و از آن جا به دریای مدیترانه متصل خواهد کرد شامل 7 اتوبان، 2 ریل آهن به صورت زیر زمینی و هوایی، 2 گذرگاه مترو بوده و در یک محدوده 26 هزار هکتاری تحت عنوان "شهر جدید" طراحی شده است.

موضوعی که در اینجا مد نظر قرار دارد سوای بحث های مخالف و موافق پروژه نگاهی است که کمتر به آن پرداخته شده است و آن نیز نقش قدرت های بزرگ در پروژه کانال استانبول است. پروژه ای به چنین عظمت و اهمیت ژئوپلیتیکی آن هم بر روی بستر دریای سیاه و مدیترانه به هیچ عنوان بدون در نظر گرفتن آمریکا و روسیه قابل تحلیل نخواهد بود. در این نگاه است که توافقنامه مونترو مطرح شده و بحث کانال استانبول را فراتر از بحث های روزمرگی و جریان های موافق و مخالف مطرح می کند.

با نگاه به پیمان تنگه های مونترو که در سال 1936 میلادی به امضا رسیده است، ضمن شناسایی حق حاکمیت و کنترل ترکیه بر تنگه های دریایی استانبول و چاناک قلعه، اجازه عبور به کشتی های تجاری و ناوهای جنگی را در زمان صلح صادر می کند. بخشی که پیمان مونترو را با پروژه کانال استانبول درهم می آمیز ماده 12 تا 15 پیمان مونترو است. پیمان مونترو در کنار اصل مهمی که اجازه تردد ناوهای جنگی نیروی دریایی شوروی را در دریای سیاه به رسمیت می شناسد بر این موضوع تأکید دارد که "کشورهایی که در حوزه دریای سیاه ساحلی ندارند می توانند با رعایت اصولی {رعایت مقررات وزن ناو جنگی و شرط خروج 21 روزه از دریای سیاه} وارد دریای سیاه شوند". اصلی که بیش از هر کسی به نفع روس ها بوده و بیش از هر کس دیگری واشنگتن را آزرده خاطر می کند. با در نظر گرفتن این مسئله که دریای سیاه یکی از معدود حوزه هایی به حساب می آید که آمریکا در آنجا پایگاه نظامی دائمی ندارد؛ توافقنامه مونترو و اختیاراتی که به روسیه در دریای سیاه داده است، آشکارا بر خلاف منافع آمریکا عمل کرده و آمریکایی ها مدت هاست برای تغییر و یا از میان بردن این پیمان تلاش می کنند. تلاشی که با تکمیل پروژه کانال استانبول می تواند عملی شود.

در واقع یکی از موضوعاتی که از سوی موافقان پروژه کانال استانبول نیز مطرح می شود همین مسئله تغییر پیمان مونترو در سایه کانال استانبول است. موافقان این پروژه با تأکید بر این که "پیمان مونترو به نفع حاکمیت و امنیت ملی ترکیه نیست" تلاش می کنند تا با ایجاد یک تنگه جدید در ترکیه پیمان مونترو را بی اثر کنند. طرحی که در صورت عملی شدن از لحاظ اقتصادی نیز کمک شایانی به حاکمیت ترکیه خواهد کرد. زیرا بر اساس پیمان مونترو ترکیه نمی تواند از کشتی هایی که وارد تنگه های ترکیه می شوند عوارضی اخذ کند. پروژه کانال استانبول با بیان این که حجم تردد دریایی با توجه به بافت جمعیتی در تنگه بسفر یک تهدید انسانی به حساب می آید تمام حجم کشتی ها را به کانال استانبول هدایت کرده و با اخذ عوارض از این کشتی ها در تنگه جدید سود قابل توجهی می تواند به دست آورد.

در نتیجه می توان اعلام کرد، یکی از مهمترین موضوعات حقوقی سیاسی که در پروژه کانال استانبول وجود دارد پیمان مونترو و تلاش برای تغییر این پیمان است. با در نظر گرفتن این که تغییر پیمان مونترو بیش از هر چیزی به سود منافع ژئوپلیتیکی آمریکا عمل کرده و گامی مهم در محاصره انداختن روسیه توسط آمریکا با استفاده از کشورهای حوزه دریای بالتیک به حساب می آید، رد پای قدرت های بزرگ در این پروژه ای که ترکیه تلاش می کند آن را یک پروژه داخلی جلوه دهد به اندازه ای بزرگ است که نمی تواند آن را نادیده گرفت. کانال استانبول در صورت ساخت و عملیاتی شدن بدون شک تاثیر بسیار زیادی در سیاست های ژئو پلیتیکی آمریکا روسیه ناتو و برنامه های آنان بر روی ترکیه خواهد داشت.

telegram channel

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته