شنبه 21 تير 1399

Saturday 11 July 2020

شما اینجا هستید:خانه/قدرت های بزرگ /ادلب و سوء برداشت های استراتژیک آنکارا

ادلب و سوء برداشت های استراتژیک آنکارا

  • . اردوغان فکر می کند وارد دنیای پساآمریکایی در منطقه شده است و فرصت تاریخی شکل گرفته تا هژمون غرب آسیا شود. مسیر این هژمونی از سوریه می گذرد. فکر می کند توان ایران در مقابل آمریکا فرسایش می یابد و اعراب درگیر اعتراضات داخلی هستند و تنها آنکارا است که می تواند مسلط بر امور نظم در حال ظهور منطقه ای شود. از اینرو، شبانه می تواند تغییر رویکرد راهبردی دهد، با آمریکا و روسیه مصالحه کند، در مسئله فلسطین ساکت باشد تا نقش راهبردی از متحدان غربی در غرب آسیا وشرق مدیترانه اتخاذ کند. این فضای ابهام آلود و خلاء قدرت ترکیه را به شدت وسوسه کرده است. مطلوب آنکارا تداوم بحران های منطقه، تداوم تنش میان قدرت¬های دیگر، امنیتی شدن مسئله کردی، و توسعه پایگاه های نظامی و لشگرکشی در سراسر منطقه است تا بتواند موقعیت بالایی در هرم قدرت منطقه برای خود کسب کند.

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  شنبه, 10 اسفند 1398    12:19    سرویس قدرت های بزرگ

اینترنشنال-سرویس قدرت‌های بزرگ/تحولات اخیر ادلب و تلفات سنگین نظامی ترکیه محصول چند سوء­برداشت در نظام­ تصمیم ­گیری آنکارا است. انتخاب ­های استراتژیکی که مبتنی بر مجموعه ­ای از سوء محاسبات و عدم قعطیت­ های هزینه ­ساز در جغرافیای پیچیده سوریه است. تجریه 8 سال درگیری در معادله سوریه به ­ویژه نتایج نسبی سه عملیات نظامی در شمال سوریه این واقعیت را به یک اصل در نظام تصمیم­ گیری ترکیه تبدیل کرده است که؛ آنچه را در میدان از دست دادی در میز مذاکره به دست نخواهی آورد! همین ذهنیت باعث شد که  هاکان فیدان نتوند با علی مملوک در مسکو به توافق برسد و آنکارا بی مهابا لشکرکشی سنگینی در ادلب داشته باشد. بیش­از هر چیزی نتایج عملیات­ های اخیر شرق فرات و تار و مار کردن چند روزه سیاهی لشکر کردی این توهم را به ­وجود آورد که آنکارا می تواند اقدامات و دستاورد مشابهی در میدان پیچیده و استراتژیک ادلب داشته باشد.

سو­ء برداشت دوم این است که آنکارا نتایج معادله ادلب و به ­طور کلی سوریه را روی توافق با روسیه ­ای بنا کرده است که در سطح راهبردی و فراتر از روزمرگی­ های میدانی هیچ منافع راهبردی مشترکی بین دو کشور وجود ندارد. حجم قابل توجه اتصالات راهبردی بین دو کشور (انرژی، تجارت 23 میلیارد دلاری، پروژه هسته­ای اک کویو، توافق­ های امنیتی-نظامی، اس-400، ...) این برداشت را در اذهان رهبران ترکیه ایجاد کرده است که می توانند به توسل به آنها رفتار روسیه را در بزنگاه ها تغییر دهند. تحولات روزهای اخیر ادلب نشان داد که حتی اس-400 سلاح بی فایده­ای برای اهداف میدانی ترکیه در سوریه است و کارکرد آن صرفاً تحریک به جلب حمایت متحدان غربی بوده است. اساساً استقرار سنگین نظامی ارتش ترکیه در ادلب بیش از اینکه به منظور اهداف مشخص میدانی باشد، بیشتر برای بازدارندگی و وارد کردن روسیه به یک توافق است. از سوی دیگر، بعد از ادعاهای اخیر اردوغان در باره مسئله اکراین و بن ­بست سیاسی در بحران لیبی، روسیه جایگاه ترکیه در سیاست خاورمیانه ­­ای خود را بازتعریف کرده است. برخوردهای میدانی دو کشور در ادلب در آینده قابل پیش بینی می تواند به معادلات لیبی نیز سرایت پیدا کند.

مسئله سوم به برآورد آنکارا از اراده و ترجیحات راهبردی متحدان ناتویی بر می گردد.  در سال­ه ای اخیر ترکیه از هر ابزاری برای وارد کردن متحدان غربی به منظور تغییر موازنه علیه روسیه و متحدان دولت سوریه بهره برداری کرده است. از خرید اس-400 گرفته تا بازکردن مرزها برای ارسال پناهجویان سوری به سمت اروپا. اما واقعیت این است که آمریکا و قدرت­  های اروپایی فهم و ترجیحات مشابهی از  معادله ادلب با ترکیه ندارند و تمایلی به مخاطره انداختن ظرفیت­های خود برای جاه­طلبی­های میدانی آنکارا نشان نمی دهند. بخشی از این تنهایی استراتژیک هزینه­ای است که ترکیه برای خرید اس-400  و ماه عسل با روسیه می پردازد. تغییر ناگهانی ترکیه به سمت ناتو ناشی از بن بستی است که آنکارا در ادلب و لیبی با آن مواجه شده است که متحدان غربی آن را ناشی از استیصال ترکیه می دانند تا چرخش محوری به سمت ابتکارات و حمایت­ های ناتو. نگاهی به تجربه اکراین و گریز ار خطر رویارویی مستقیم با روسیه احتمال هرگونه حمایت جدی از ترکیه توسط ناتو را کم رنگ می کند. اساساً وزن راهبردی آنکارا به اندازه ای نیست که بتواند بازی همزمانی با روسیه و غرب داشته باشد. به نظر می رسد که دولتمردان ترک نیز به خوبی از این وضعیت آگاه هستند و تلاش آنها این است که مسئله ادلب را  با وارد کردن ناتو ولو در سطح سیاسی- به اندازه ای بین المللی کنند که صرفاً محدود به یک بحران در روابط دوجانبه با روسیه نباشد.

مسئله آخر پیوند تحولات ادلب با مناسبات سیاست داخلی ترکیه است که به طور قابل ملاحظه­ای انتخاب­ های آنکارا در این معادله را محدود می کند. دولت اردوغان به منظور گذار از بحران های داخلی برخی از مسائل سیاست خارجی را به کف خیابان های چندقطبی این کشور آورده است تا با امنیتی کردن فضای کنش اپوزیسیون یک بسیج سیاسی در راستای پروژه هژمونی داخلی خود راه بیاندازد. اردوغان اهداف راهبردی خود در ادلب را براساس ظرفیت­ های گروه­ هایی بنا کرده است که حتی از سوی نیروهای اپوزیسون این کشور مورد شناسایی واقع نشده اند. به خاطر هجمه های شدید اپوزیسون داخلی از تلفات سنگین ادلب، دولت ترکیه اقدام به فیلتر کردن تمامی شبکه های اجتماعی و کاهش سرعت اینترنت کرده است و رسانه های دولتی نیز با قربانی نشان دادن سربازان ترک از ظفرمندی آنها در مورد هدف قرار دادن اهداف میدانی دولت اسد تصویرپردازی می کنند. چنین وضعیتی کار را برای آنکارا به منظور اتخاذ گام­ های عملگرایانه بسیار پیچیده می کند. فشاری که می تواند اردوغان را به تداوم درگیری نظامی در ادلب و تا آستانه جنگ با روسیه ناگزیر کند.                                                                                                                                                                                         

ترکیه جز تروریست های چندملیتی دوستی در این معادله ندارد. حتی اعراب خلیج فارس با دیپلماسی پشت پرده علیه مواضع سیاسی و میدانی آنکارا هستند. در صورتی که حمایت تعیین کننده ای از سوی ناتو انجام نشود، ترکیه به کانال های دیپلماتیک باز می گردد. اساساً ابتکارات دیپلماتیکی از جنس آستانه زمانی مورد توجه ترکیه قرار می گیرد که وضعیت میدانی و موازنه قدرت علیه منافع و ترجیحات این کشور تغییر پیدا کند. تحولات ادلب ترکیه را بار دیگر به میز مذاکره باز می گرداند اما اینبار توافق با دمشق و تهران در دستورکار آنکارا خواهد بود و می تواند موجب بازنگری در سیاست های تهاجمی ترکیه در لیبی شود. رویدادهای اخیر نشان می دهد که دولتمردان ترکیه قرائت سطحی از وضعیت پیچیده سوریه و منطقه دارند. اردوغان فکر می کند وارد دنیای چند قطبی و پساآمریکایی در منطقه شده است و فرصت تاریخی شکل گرفته تا هژمون غرب آسیا شود. مسیر این هژمونی از سوریه می گذرد.  فکر می کند توان ایران در مقابل آمریکا فرسایش می یابد و اعراب درگیر اعتراضات داخلی هستند و تنها آنکارا است که می تواند مسلط بر امور نظم در حال ظهور منطقه ای شود. از اینرو، شبانه می تواند تغییر رویکرد راهبردی دهد، با آمریکا و روسیه مصالحه کند، در مسئله فلسطین ساکت باشد تا نقش راهبردی از متحدان غربی در غرب آسیا وشرق مدیترانه اتخاذ کند. این فضای ابهام آلود و خلاء قدرت ترکیه را به شدت وسوسه کرده است. مطلوب آنکارا تداوم بحران های منطقه، تداوم تنش میان قدرت­های دیگر، امنیتی شدن مسئله کردی، و توسعه پایگاه های نظامی و لشگرکشی در سراسر منطقه است  تا بتواند موقعیت بالایی در هرم قدرت منطقه برای خود کسب کند.

telegram channel

درباره نویسنده

ولی گل محمدی

ولی گل محمدی

  • دکترای روابط بین الملل
  • پژوهشگر حوزه خاورمیانه و ترکیه

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته