يكشنبه 27 مرداد 1398

Sunday 18 August 2019

شما اینجا هستید:خانه/قدرت های بزرگ /پوکر پرمخاطرۀ آقای مودی

پوکر پرمخاطرۀ آقای مودی

  • وقتی دوشنبۀ گذشته دولت هند لغو وضعیت ویژۀ جامو و کشمیر را اعلام کرد، موجی از شگفتی منطقه را فرا گرفت. ظاهراً نه بازیگرانِ منطقه‌ای و نه تحلیل‌گران انتظار چنین حرکت تهاجمی و چشمگیری را از سوی هند نداشتند. با این حال، مروری بر آنچه طی سال‌های اخیر در هند اتفاق افتاده است تا حدی این رفتار هند را توجیه و آن را نه یک عمل استثنائی، بلکه تداوم یک فرایند بلندمدت معرفی می‌کند.

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  یکشنبه, 20 مرداد 1398    12:00    سرویس قدرت های بزرگ

اختصاصیِ اینترنشنال-سرویس قدرت‌های بزرگ/ وقتی دوشنبۀ گذشته دولت هند لغو وضعیت ویژۀ جامو و کشمیر را اعلام کرد، موجی از شگفتی منطقه را فرا گرفت. ظاهراً نه بازیگرانِ منطقه‌ای و نه تحلیل‌گران انتظار چنین حرکت تهاجمی و چشمگیری را از سوی هند نداشتند. با این حال، مروری بر آنچه طی سال‌های اخیر در هند اتفاق افتاده است تا حدی این رفتار هند را توجیه و آن را نه یک عمل استثنائی، بلکه تداوم یک فرایند بلندمدت معرفی می‌کند.

وقتی دولتِ مودی در سال 2014 برای نخستین بار روی کار آمد، حزب متبوع او یعنی BJP یک پدیده در نظام‌های دموکراتیک به شمار می‌آمد. حزب بهاراتیا جانتا توانسته بود بر یکه‌تازیِ نزدیک به شش دهۀ حزب کنگره پایان داده و در حالی اکثریت لوک‌سابا را به دست بیاورد که در اوایل دهۀ هشتاد تنها توانسته بود دو کرسی را به خود اختصاص بدهد و وقتی سرانجام در 1998 موفق شد برای نخستین بار (با وجود اینکه در اقلیت بود) یک دولت ائتلافی تشکیل دهد، تنها برای یک سال در قدرت باقی‌مانده بود. رشد این حزب شگفت‌انگیز بود و طی سه دهه، از سه کرسی به 282 کرسی در 2014 رسیدند و مودی، رهبر حزب توانست با اقتدار به مقام نخست‌وزیریِ بزرگترین دموکراسی دنیا برسد و حزب مقتدر کنگره، حزبی که پیشگامانی مانند نهرو و گاندی داشت را در ضعیف‌ترین موقعیت تاریخ خود قرار دهد.

از همان نخستین روزهای به قدرت رسیدنِ مودی، انتقادها از مواضع و رویکردهای حزب بهاراتیا جانتا (بی‌جی) شد. در حالی که هند از زمان استقلال کمابیش همواره توسط دولت‌های سکولار با گرایش‌های سوسیالیست اداره شده است، حزب بی‌جی گرایش‌های نیرومند ناسیونالیستی دارد و هرچند اغلب مقام‌های حزب و دولت این را انکار می‌کنند، اما بی‌جی به شدت ایدئولوژیک بوده و هوادار برتریِ هندوها و ایدۀ «هند برای هندوها» هستند. نیای حزب بی‌جی، گروه ناسیونالیستِ افراطیِ RSS هستند که معتقدند هند باید بر اساس آموزه‌های هندوئیستی اداره شود و به جز هندوها، سایر اقلیت‌های مذهبیِ موجود در هند اعم از مسلمانان، مسیحی‌ها و یهودی‌ها باید از قواعد زندگیِ برگرفته از هندوئیسم پیروی کنند. توجه کنیم که وقتی صحبت از «اقلیت» مسلمان در هند می‌شود، پای نزدیک به 200 میلیون نفر در میان است و در واقع خودِ هند به تنهایی دومین کشور بزرگ مسلمان‌نشین جهان به شمار می‌آید. مواضع این گروه به قدری تند است که در دوران مانموهان سینگ، یک بار وزیر کشور سابق هند RSS و بی‌جی را احزاب «تروریستی» نامیده بود. در هر حال، وضعیت حزب حاکم در هند در حال حاضر چنین بوده و نکتۀ تحلیلیِ مهم این است که نه تنها حزب حاکم به گونه‌ای از زیرمجموعه‌های گروه RSS به شمار می‌آید و پیوندهای تاریخی و سازمانی با هم دارند، بلکه شخص مودی در تمام طول عمر خود عضو رسمیِ RSS بوده است و پیشینۀ رادیکال او به حدی مناقشه‌برانگیز است که وقتی در سال 2014 به مقام نخست‌وزیریِ هند رسید، در امریکا صحبت‌هایی مطرح شد که وی به علت سوءپیشینۀ حقوق بشری (مودی در زمانیِ که سروزیرِ گجرات بود و در برابر قتل‌عام مسلمانان توسط هندوها در سال 2002 سکوت کرده و مانع مهاجمان نشد و حتی برخی معتقدند آمر آن کشتار بوده است) امکانِ سفر به ایالات متحده به‌عنوانِ رهبر هند را نخواهد داشت، که البته طبیعتاً این مسئله در همان زمان منتفی شد.

در هر حال، دولت مودی با این پیش‌زمینه روی کار آمد و همانگونه که انتظار می‌رفت، در همان دورِ اول نخست‌وزیری هم سیاست‌های جدیِ ناسیونالیستی در پیش گرفت. حتی اگر سیاستِ کلانِ «در هند بساز» (ناظر بر جایگزینیِ کالاهای وارداتی با کالاهایی که در هند ساخته می‌شوند) را صرفاً یک حرکتِ اقتصادی در نظر بگیریم، باز هم موارد دیگری که توجیهی به جز ناسیونالیسمِ رادیکال قابل الصاق بر آنها نیست، فراوانند؛ از تغییر نام شهرهایی که عناوین اسلامی داشتند (مانند حیدرآباد و الله آباد) تا افزایش جدیِ سرکوبِ مسلمانان در کشمیر و برگزاری پرشکوه و جنجال‌برانگیزِ مراسم‌های هندوئیستی در برخی مکان‌های عبادیِ مهمی که در بخش مسلمان نشینِ کشمیر واقع شده‌اند. شاید نمادین‌ترین حرکت دولتِ مودی در این راستا، ساخت و افتتاح پرسرو صدای مجسمۀ 182 متریِ سردار پاتل، رهبر ملی‌گرای هند در دوران استقلال، در گجرات بود؛ یک شخصیت تاریخی که ناسیونالیست‌های افراطیِ هندو تلاش زیادی دارند که وی را به جایِ مهاتما گاندی (که وی را الگوی مناسبی برای یک هندِ هندو نمی‌دانند) رهبر واقعیِ هند تحمیل کنند.

البته با تمامِ این اوصاف تغییر وضعیتِ حقوقیِ جامو و کشمیر هند و لغو بند 370 قانون اساسیِ هند که خودمختاریِ ویژه‌ای برای این منطقۀ مسلمان‌نشین در نظر می‌گرفت، باز هم حرکتِ غیرمنتظره و چشمگیری بود. با این حال این انتظار وجود داشت که مودی که چند ماه پیش در انتخاباتِ لوک‌سابا یک بار دیگر اکثریت چشمگیری را به دست آورده و برای دومین دوره به نخست‌وزیریِِ هند می‌رسد، به پشتوانۀ آراء بیشتری که به دست آورده گام بزرگ دیگری را در راستای سیاست‌های ناسیونالیستیِ خود بردارد و هند را به آنچه آرمانِ هندو می‌پندارند، نزدیک‌تر کنند.

با این حال، هرچند مودی در داخلِ هند گام‌ به گام حرکت کرده و ظاهراً ریسک‌های محاسبه‌شده‌ای را در پیش می‌گیرد، با این حال احتمالاً این بار هند زمینۀ منطقه‌ای و بین‌المللی را برای این رفتارِ پرخطر خود کمتر مد نظر قرار داده و واکنش‌های بازیگرانِ دیگر را دست پایین گرفته است. طی کمتر از یک هفته از اعلامِ این تصمیم مناقشه‌برانگیز و در حالی که هنوز پیامدهایِ آن چندان روشن نبوده و برخی بازیگرانِ مهم به روشنی غافلگیر شده و تحلیل دقیقی از وضعیت ندارند، باز هم واکنش‌های خارجی در طیفی از محکومیت جدی و تهدیدآمیز (از سوی چین و ترکیه) تا دعوت به گفتگو و خودداری از رفتارهای تنش‌زا قرار گرفته‌اند. هند هیچ حمایت جدی‌ای دریافت نکرده و حتی ایالات متحده، متحد نزدیکِ این روزهای هند، نیز در مورد رفتارهای تنش‌زا در منطقه هشدار داده است.

اینکه مودی در راهی که در پیش گرفته موفق می‌شود یا نه، امری است که نیازمند زمان است و باید منتظر ماند و دید؛ با این حال، احتمال زیادی وجود دارد که مودی خیلی زود به این نتیجه برسد که حتی یک کشور 1.3 میلیارد نفری هم بدون رضایت بازیگران عمدۀ منطقه و بین‌الملل نمی‌تواند کنش‌هایی ضد وضع موجود را در پیش گرفته و با هزینۀ قابل‌قبولی به سرانجام برساند.

telegram channel

درباره نویسنده

حامد عسگری

حامد عسگری

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته