دوشنبه 2 مهر 1397

Monday 24 September 2018

شما اینجا هستید:خانه/قدرت های بزرگ /برجام، تابوتی که جسدی درآن نیست

برجام، تابوتی که جسدی درآن نیست

  • برجام در ابتدا چون درامی بود که شروعش بسیار جذاب و چشم نواز بود. بعد از گذشت بیش از دو سال، برجام برای جامعه ایرانی تبدیل به موضوعی روزمره شد؛ برجام چو تابوتی شد که حتی جسدی در آن برای گریستن نیست. و تبدیل شد به منزلگاهی برای نزاع جناحی. اما چیست بعد از این تدبیر ما؟ جنس این تدبیر باید چگونه باشد؟ گزینه های پیش روی ما بعد از این چیست؟

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  دوشنبه, 24 ارديبهشت 1397    19:02    سرویس قدرت های بزرگ

سمیه خداخواه
دانشجوی دکتری روابط بین الملل دانشگاه تربیت مدرس

اختصاصی اینترنشنال-سرویس قدرت‌های بزرگ/ سه شنبه 18 اردیبهشت 1397 (8 می 2018) آمریکا پس از مدتها تهدید سرانجام از برجام خارج شد، توافقی که پس از ماهها تلاش در ۲۳ تیر ۱۳۹۴ (۱۴ ژوئیه ۲۰۱۵) حاصل شده بود.
از آغاز، این مذاکرات چون بازی هزارتویی می ماند که افقش خوش می نمود اما مسیرش پر از پیچ و خم بود. حافظه تاریخی ایران و آمریکا پر بود از سال‏های بی اعتمادی، ابهام و دشمنی. همه می‏دانستند که این هزارتو بسیار پر مخاطره است ولیکن نه آنان که عزم سفر به هزارتو را داشتند آنچنان که شایسته بود مخاطرات و دام های نهفته در مسیر را نگریستند و نه آنان که منع سفر می کردند افقی جایگزین و اطمینان بخش ترسیم کردند. اما سرانجام شرایط و اراده آن روزها دست به دست هم داد تا وارد این هزارتو شویم.
برجام در ابتدا چون درامی بود که شروعش بسیار جذاب و چشم نواز بود. آمد و امیدهای وافری به پیکرة جامعه ایرانی تزریق کرد. افق ها گسترد، وعده ها داد اما هر چه از این درام می گذشت مخاطبینش پی‏بردند که آن هم درامی است چون درام های دیگر و در وصف مشکل گشایی اش اغراق¬ها شده است. بعد از گذشت بیش از دو سال، برجام برای جامعه ایرانی تبدیل به موضوعی روزمره شد، تکرار مکرارت شد، گم شد در هیاهویی زندگی دشوارشان. امیدهای جامعه برای گشایش به یاس مبدل شد و برجام برایشان چو تابوتی شد که حتی جسدی در آن برای گریستن نیست. برجامی که دیر زمانی چو اکسیری حیات بخش ترسیم شده بود تبدیل شد به منزلگاهی برای نزاع جناحی.
اما فارغ از نوع نگاه ما به شکل و مضمونش، باید پذیرفت که با خروج آمریکا شیشه برجام ترک برداشت. اما چیست بعد از این تدبیر ما؟ جنس این تدبیر باید چگونه باشد؟ گزینه های پیش روی ما بعد از این چیست؟
در باب این تدبیر نکاتی باید لحاظ گردد؛
 در بطن و متن هر تهدیدی، فرصتی نهفته است و در هر فرصتی تهدیدی. هیچ وقت نباید مسائل را سیاه و سفید نگریست.
 این تدبیر شایسته است که از جنس اعتماد به عقلانیت فراجناحی و معطوف به پیکرة جامعه و نیازهای آن باشد. باید درهای گفتمان خود را گشود تا دیگرانی که دغدغة عزت ایران دارند نیز وارد شوند تا از تمام ظرفیت ها برای عبور از بحران استفاده شود.
 بازیگری در عرصه میدان موفق خواهد بود که زمین بازی، بازیگران تاثیر گذار و ظرفیت‏ها و نیازهای خود را خوب شناخته باشد. تدبیر بازیگر باید از جنس هست‏ها باشد نه بایدها، به مقدورات نظر داشته باشد نه مطلوبات.
در باب واکنش ایران دو گزینه پررنگ تر هستند:
1. در برجام باقی بماند و با دیگر طرف‌های آن در جهت حفظ آن گام بردارد. اما دو نکته لحاظ شود: نخست، تضمین‏های عملی و جدی از طرف های دیگر مبنی بر انجام تعهدات گرفته شود که حمایت آنها در حد شعار باقی نماند ( به مراتب حسن نیت و امتیازاتی فراتر از چیزی که در این مدت از خود ارائه داده اند). دوم، ضمن استفاده حداکثری از شکاف ایجاد شده بین اروپا و آمریکا، گام‏هایی اساسی در جهت بازبینی و کاهش تنش در نوع و شکل روابط با برخی از بازیگران تاثیر گذار منطقه‏ای برداشته شود.
2. از برجام خارج شود این مورد شامل دو سناریو است: نخست، دوباره فعالیت‌های هسته‌ای خود را به دوران پیش از برجام باز گرداند؛ دوم، از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای یا ان‌پی‌تی خارج شود. نکته‏ای که در این مورد می‏بایستی بدان توجه شود این است که در شرایط فعلی منطقه، تصمیمی از این جنس نیاز به یک اتحاد استژاتژیک با یکی از بازیگران فرامنطقه‏ای دارد که منافعش در منطقه با ایران همپوشانی دارد. این مسیری نیست که بتوان تنهایی در آن قدم برداشت.
اما قبل از هر تصمیم و ماجراجویی باید توجه شود که امروز منطقه ما در شرایط بسیار بحرانی قرار دارد. هرگونه تصمیم و اقدام ناصواب دامن‏گیر خودمان نیز خواهد شد.

telegram channel

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته