جمعه 1 تير 1397

Friday 22 June 2018

شما اینجا هستید:خانه/قدرت های بزرگ /تکرار تجربه‌ای خطرناک: فروپاشی شورای امنیت؟

تکرار تجربه‌ای خطرناک: فروپاشی شورای امنیت؟

  • در حقیقت سازمان ملل متحد به این دلیل تاسیس شد که بحران های جهانی را درون خود حل کرده و تا حد امکان از تقابل خشونت بار و جنگ جلوگیری نماید و در تاسیس خود نیز از تجربه شکست جامعه ملل استفاده کرد تا نواقص این ایده را برطرف کند. اما با توجه به تمام مکانیسم هایی که منافع قدرت های بزرگ را تامین و از برخورد آنها جلوگیری می کند،از جمله حق استفاده از وتو، استفاده مکرر از این حق به نوبه خود می تواند باعث بحران شود. در واقع بی نتیجه ماندن مکرر جلسات شورای امنیت، بازیگران قدرتمند را ترغیب می کند تا منافع و حل و فصل بحران هایشان را خارج از این سازمان دنبال کنند

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  شنبه, 25 فروردين 1397    09:08    سرویس قدرت های بزرگ

نویسنده: زهرا امانی، دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات خاورمیانه و شمال آفریقا
اختصاصی اینترنشنال_سرویس قدرتهای بزرگ/ در بحران اخیر بر سر حمله شیمیایی در سوریه، جلسه شورای امینت بدون نتیجه به پایان رسید و نیکی هیلی نماینده آمریکا بیان کرد که کشورش بدون توجه به نتیجه جلسه شورا تصمیم دارد علیه این اقدام سوریه واکنش نشان دهد. این صحبت شاید نشانه ای خطرناک از تکرار تجربه فروپاشی جامعه ملل باشد.

"در بین دو جنگ جهانی کشورهای بزرگ با تشکیل جامعه ملل سعی کردند تا بحران های خود را از طریق این سازمان و استفاده از دیپلماسی حل کنند اما با خروج ژاپن و آلمان این سازمان عملا کارایی خود را از دست داد". این جمله ای است که تقریبا همگی آن را شنیده و یا در کتاب های تاریخی خوانده ایم. اما پس از حوادثی که در چند سال گذشته اتفاق افتاده و حمله آمریکا به عراق بدون اجازه شورای امنیت سرآغاز آن بود، این سوال به وجود می آید که آیا همین سرنوشت در انتظار سازمان ملل است؟
پس از حمله ی شیمیایی اخیر در سوریه، روسیه برای بار ششم از حق وتوی خود استفاده کرد تا اقدام علیه سوریه را خنثی کند. همچنین آمریکا نیز در بسیاری از جلسات از این حق برای دفاع از منافع خود و اسرائیل به استفاده کرده است.
وتوهای مکرر آمریکا و روسیه بر سر موضوعات بحرانی و پراهمیت جهان نشان دهنده تضاد منافع شدید این دو قدرت است. تضاد منافعی که بدون وتو شاید به تنش های شدید سیاسی و حتی تقابل نظامی منجر می شدند. در واقع وتو بالاترین اعمال قدرت علیه سیاست های یک یا چند نفر از اعضای دایمی شورای امنیت است. اما باید توجه داشت که وتو به نوعی مسکن بحران های جهانی است و نه حل کننده ی آن ها. در نتیجه این به بن بست رسیدن های جلسات شورای امنیت، در کنار دخالت های قدرت های بزرگ و مخصوصا آمریکا در آزادی عمل این سازمان و عدم توانایی مجمع عمومی برای اتخاذ تصمیمات لازم الاجرا، از تاثیرگذاری این سازمان در بحران ها و مشکلات بزرگ جامعه جهانی کاسته است.
در حقیقت سازمان ملل متحد به این دلیل تاسیس شد که بحران های جهانی را درون خود حل کرده و تا حد امکان از تقابل خشونت بار و جنگ جلوگیری نماید و در تاسیس خود نیز از تجربه شکست جامعه ملل استفاده کرد تا نواقص این ایده را برطرف کند. اما با توجه به تمام مکانیسم هایی که منافع قدرت های بزرگ را تامین و از برخورد آنها جلوگیری می کند،از جمله حق استفاده از وتو، استفاده مکرر از این حق به نوبه خود می تواند باعث بحران شود. در واقع بی نتیجه ماندن مکرر جلسات شورای امنیت، بازیگران قدرتمند را ترغیب می کند تا منافع و حل و فصل بحران هایشان را خارج از این سازمان دنبال کنند که این مسئله می تواند برای تمام جهان خطرناک باشد.
شاید بحرانی که این چند روز بین روسیه و آمریکا به وجود آمده و این دو قدرت از دعوای سیاسی به سمت اقدامات نظامی رفته اند سرآغاز حرکتی برای بی اثر شدن شورای امنیت باشد. اما لازم به ذکر است اشاره کنیم که با توجه به توان نسبی و قدرت سازمان ملل و منافع کشورها به واسطه عضویت، این بی اثر شدن احتمالا به طور غیررسمی رخ می دهد و جلسات شورای امنیت صرفا به یک شوی سیاسی تبدیل خواهد شد تا یک نهاد اثر گذار و تصمیم گیر. بنابراین اگر روند سازمان ملل به همین صورتی که اکنون در جریان است پیش برود و قدرتهای بزرگ کم کم به این نتیجه برسند که منافعشان خارج از این شورا بهتر تامین خواهد شد احتمال می رود در عمل و یا حتی شاید به طور رسمی _البته با احتمال بسیار کمتر_ از مکانیسم حل و فصل شورای امنیت خارج شوند. بنابراین برای آینده سازمان ملل می توان سه سناریو را متصور شد.
اولین سناریو ایجاد اصلاحات اساسی در سازمان ملل و مخصوصا شورای امنیت است که به نظر نمی رسد قدرت های بزرگ تمایلی به انجام آن داشته باشند. دومین سناریو این است که با ادامه این روندی که در حال حلضر در جریان است، کشورها آهسته آهسته حل منازعات خود را بیرون سازمان انجام داده و اتحادهای گوناگون منطقه ای و فرا منطقه ای نظامی و امنیتی مخصوصا از جانب روسیه که در بازی شورای امنیت دست پایین را دارد ایجاد شود که در این صورت قدرت و کارایی شورای امنیت رو به کاهش می رود.این تصور در شرایط کنونی متحمل تر به نظر می رسد و به نظر می رسد که آمریکا و روسیه تصمیم دارند که از این سناریو در اینده استفاده های بیشتری کنند.. سناریوی آخر این است که هر دو قطب تنازع و سایر کشورهای دارای حق وتو به اجماعی نسبی در مورد راه حل مسائل مهم جهانی رسیده و نظرها در شورا به حدی از تناسب و هماهنگی برسد. اما این سناریو نیز در شرایط کنونی و مخصوصا با نوع شخصیت ترامپ و پوتین و سیاست هایی که در پیش دارند خیلی قابل اجرا به نظر نمی رسد.
علاوه بر شخصیت رهبران، طبیعی است که قدرت های در حال ظهوری مانند چین و روسیه به دنبال سهم بیشتری از قدرت در جهان هستند و این مسئله خود یکی از عواملی است که آن ها با قدرت موجود یعنی آمریکا درگیر می شوند و باید دید فشارهای آنها به سازمان ملل -مخصوصا از جانب روسیه- در آینده سیستم را اصلاح می کند و یا این که آن را در هم می شکند.

telegram channel

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته