يكشنبه 26 آذر 1396

Sunday 17 December 2017

شما اینجا هستید:خانه/قدرت های بزرگ /اصلاحات چینی در چهل سالگی: تغییر پارادایم؟

اصلاحات چینی در چهل سالگی: تغییر پارادایم؟

  • شاید شی بخواهد به وصیت دنگ وفادار بماند اما ممکن است نظام بین‌الملل او و کشورش را به مسیر جدیدی سوق دهد، به‌ویژه در زمانه و زمینه‌ای که آمریکا استراتژی «خروج» را برگزیده و چین بیش از همه از جهانی‌شدن در معرض خطر منفعت برده و می‌برد.

    Submit to FacebookSubmit to Twitter

نویسنده :  پنج شنبه, 27 مهر 1396    16:54    سرویس قدرت های بزرگ

اختصاصی اینترنشنال- سرویس قدرت‌های بزرگکنگره نوزدهم حزب کمونیست چین در حال برگزاری است. اهمیت این کنگره و نتایج آن در یک نکته است: تغییر یا تداوم در پارادایم اصلاحات. درک آنچه در کنگره نوزدهم حزب کمونیست در جریان است بدون توجه به آنچه در اجلاسیه سوم کنگره حزب در ۱۹۷۸ رخ داد و نوعی تغییر پارادایم در مسیر توسعه چین ایجاد کرد امکان‌پذیر نیست. پرسش کلیدی که در مورد تحولات این کنگره مطرح است آن که آیا شی جینگ پینگ نوعی گسست در مسیر اصلاح‌طلبی دنگ شیائوپینگ ایجاد می‌کند؟

آنچه در ۴۰ سال گذشته در چین اتفاق افتاده جملگی حاصل حکمرانی اصلاح‌طلبان بوده و فضایل و رذایل آن به اینان تعلق دارد. به بیان دیگر چین امروز بیش از آنکه وامدار مائو یا محافظه‌کاران باشد وام‌دار دنگ و رهبرانی است که پس از او به قدرت رسیدند و مسیر اصلاحات را تداوم بخشیدند. بنابراین پرسش همان پرسش کهنه است که پی از مرگ دنگ همواره مطرح بوده: آیا مسیر او ادامه پیدا می‌کند؟

سخنرانی افتتاحیه شی، گزارشی که در مورد فعالیت‌های خود در ۵ سال گذشته به کنگره ارائه کرد و چشم‌اندازی که برای چین در ۵ سال آینده و بازه زمانی بسیار فراتر از آن ترسیم کرد بیش از آنکه نشانی از گسست داشته باشد ریشه در تداوم دارد. به بیان دیگر او همچنان قرارداد اجتماعی نانوشته‌ای که بین جامعه چین و اصلاح‌طلبان در دوره پس از ۱۹۷۸ شکل گرفته را پاس داشت. در قالب این قرارداد پیشبرد توسعه اقتصادی در مقابل تسلط حزب بر بلوک قدرت قرار دارد. او در این سخنرانی بر پیشبرد اصلاحات اقتصادی و ایجاد رفاه گستردهتر برای جامعه چین تأکید کرد و این را مهم‌ترین وظیفه حزب کمونیست چین تا آینده قابل پیشبینی دانست. شی از تبدیل جامعه چین به جامعه‌ای نسبتاً مرفه تا افق ۲۰۳۵ و ایجاد یک کشور توسعه‌یافته و قدرتمند تا سال ۲۰۵۰ سخن گفت، اهداف استراتژیکی که کاملاً در راستای آرزوهای دنگ و اصلاحطلبان اولیه قرار دارد.

البته او بر این نکته تأکید کرد که سوسیالیسم با ویژگی‌های چینی یا همان اصلاحطلبی چینی وارد شرایط جدیدی شده و به تفکرات جدیدی نیازمند است از جمله اینکه جامعه چین پس از گذر از مراحل اولیه فقرزدایی اکنون طبقه متوسط عظیمی دارد، طبقه‌ای که نیاز به حاکمیت قانون، دموکراسی و عدالت اجتماعی دارد و حزب باید بتواند به این نیازها پاسخ دهد. به‌علاوه از اینکه اقتصاد چین باید از اقتصاد مبتنی بر تولید کالاهای با فناوری پایین و متوسط به اقتصاد مبتنی بر خلاقیت گذر کند و شرکت‌های چینی به شرکتهایی در کلاس جهانی تبدیل شوند نیز سخن گفت و البته از اینکه نیروی نظامی چین تا افق ۲۰۵۰ باید به نیرویی در کلاس جهانی تبدیل شود.

دنگ شیائوپینگ تأکید داشت که چین نباید هرگز در پی هژمونی برآید. شی جین پینگ بر این سخن دنگ که گفته می‌شود در چهل سال اخیر راهنمای سیاست خارجی چین بوده بار دیگر تأکید کرد. او به‌صراحت گفت که این کشور با هر میزانی از قدرت هرگز در پی هژمونی نخواهد بود. این تأکید اکنون که چین به دومین قدرت اقتصادی جهان تبدیل شده و بسیاری از آن به‌عنوان رهبر آینده اقتصاد جهانی نام میبرند بیش از همه زمان‌ها معنا پیدا میکند.

اما برخلاف سیاست داخلی، در سیاست خارجی کنترل متغیرها بسیار دشوار است و ممکن است چین بیش از آنکه خواست هژمونی داشته باشد به دلیل فشارهای سیستمی به سوی هژمونی گرایی کشیده شود. موقعیت چین امروز و رفتار محتاطانه آن یادآور آمریکای پیش از جنگ جهانی اول است، کشوری که از مدت‌ها پیش قدرت اول اقتصادی جهان شده بود، اما تمایلی به مداخله‌گرایی نداشت. آنچه آمریکای پیش از جنگ اول جهانی را تبدیل به آمریکای امروز کرد بیش از آنکه انتخاب رهبرانش باشد تحولاتی بود که در آن سوی اطلس رخ می‌داد. شاید شی بخواهد به وصیت دنگ وفادار بماند اما ممکن است نظام بین‌الملل او و کشورش را به مسیر جدیدی سوق دهد، به‌ویژه در زمانه و زمینه‌ای که آمریکا استراتژی «خروج» را برگزیده و چین بیش از همه از جهانی‌شدن در معرض خطر منفعت برده و می‌برد. خلاصه آنکه تا اینجای کنگره نوزدهم نشانه‌ای از تغییر پارادایمیک در روند اصلاحات در داخل چین مشاهده نمیشود، اما نسل‌های پنجم و ششم اصلاح‌طلبان ممکن است علیرغم میلشان به‌تدریج از وصایای دنگ در حوزه سیاست خارجی فاصله بگیرند.

*محسن شریعتی نیا، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و پژوهشگر مسائل چین

telegram channel

درباره نویسنده

محسن شریعتی نیا

محسن شریعتی نیا

رسانه

Submit to FacebookSubmit to Twitter

نظر دادن

لطفا تمامی موارد ستاره دار را پر نمایید.

آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
آزادسازی موصل (18 تیر 1396)
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
تصاویر هفته نخست اردیبهشت
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
عکس های هفته (آخر فروردین 1396)
تصاویر هفته
تصاویر هفته